*Κ. Π. Καβάφης. Το μπρούτζινο γλυπτό του Αλεξανδρινού ποιητή μπροστά στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη. Έργο του Τηνιακού γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου.

Καθισμένος σε ανάκλιντρο μπροστά στην Ωνάσειο βιβλιοθήκη, ο χάλκινος Κωνσταντίνος Καβάφης δεν λειτουργεί ως μνημείο αλλά ως παρουσία διαθέσιμη σε ποιητική μέθεξη. Σε προσκαλεί να καθίσεις δίπλα του και να μοιραστείς την άυλη σκέψη του σε ένα τόπο ενδιάμεσο ανάμεσα στην ποίηση και τον ρυθμό της «Πόλης».
«Είπες θα πάγω σ’ άλλη γή, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή …»
«Πάντα στην Πόλι αυτή θα φθάνεις». Γιατί αυτή είναι η ρίζα του και η γλώσσα της ψυχής του.

Εδώ λοιπόν στην «Πόλη» ανήμερα της επετείου γέννησης και θανάτου του στις 29 Απριλίου, η Αθήνα υποδέχεται τον Αλεξανδρινό ποιητή καθώς το Ίδρυμα Ωνάση παρέδωσε στον Δήμο Αθηναίων το υπέροχο μπρούντζινο γλυπτό του Πραξιτέλη Τζανουλίνου που τον απεικονίζει τόσο ρεαλιστικά καθήμενο σε ένα ανάκλιντρο κρατώντας το καπέλο του και αποπνέοντας μια λεπτή αίσθηση Αλεξανδρινής ευγένειας και βαθιάς εσωτερικότητας.
Υπάρχει κάτι βαθιά Καβαφικό σε αυτή τη στάση: Η αναμονή, η απωθημένη μνήμη, οι κρυφές συνομιλίες και οι ελληνιστικές εποχές, που μαγικά διαπερνούν την ποίηση του.
Κάθεται στοχαστικά, «σαν έτοιμος από καιρό» όχι για να «αποχαιρετήσει την Αλεξάνδρεια», αλλά για να συνομιλήσει με την Αθήνα σε ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, όπου ο χώρος αποτυπώνει την ιστορική μετάβαση, όπως και στην ποίηση του. Κάθεται νωχελικά, στην αρχή του δρόμου που οδηγεί στην Ακρόπολη, περιμένοντας τον άγνωστο επισκέπτη που θα καθίσει στιγμιαία δίπλα του για να μοιραστεί κάτι από την αύρα του μοναδικού ποιητικού του έργου που έχει κατακτήσει καταλυτικά την διεθνή διανόηση. Με κορυφαία την εμβληματική «Ιθάκη» να συμβολίζει αρχετυπικά το υπαρξιακό ταξίδι του ανθρώπου.

Ο Καβάφης δεν ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα, ούτε μόνο στην Αλεξάνδρεια. Ανήκει στην παγκόσμια λογοτεχνία ως ποιητής εσωτερικής ζωής και ιστορικής μνήμης, με μια φωνή ταυτόχρονα αρχαϊζουσα και μοντέρνα, μιας ακατανίκητης, υπαινικτικής γοητείας.
Με μια αφοπλιστική οικειότητα, το ατμοσφαιρικό σκηνικό μετατρέπει την ποίηση από μνημείο, σε καθημερινή εμπειρία μνήμης και αισθητικής απόλαυσης.
Μέσα από μια σύγχρονη τάση «αντί -μνημειακής» γλυπτικής, διάσημοι λογοτέχνες απεικονίζονται με τον ίδιο οικείο τρόπο (conversation bench) ενταγμένοι «νοητά» στην ένταση της πόλης.
Αυτά τα «conversation monuments» έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή από τα τέλη του 20ού αιώνα με μεγάλη απήχηση στον δημόσιο χώρο, όπου η λογοτεχνία συναντά εικαστικά τη ζωή.

Αξίζει να αναφερθούμε στο εμβληματικό χάλκινο άγαλμα του Fernando Pessoa έξω από το Café A Brasileira, στη Λισαβόνα, στο μπρούντζινο γλυπτό της Virginia Woolf καθισμένης σε παγκάκι με το βιβλίο στο χέρι, στο Richmond Riverside του Λονδίνου, στο γλυπτό του θρυλικού Ισπανού ποιητή Federico Garcia Lorca στη Γρανάδα και στην περίφημη γλυπτική παρουσία της Agatha Christie στις όχθες του Τάμεση, με το σκυλάκι της. Όλοι, σαν μια θεατρική εικόνα, ένα «tableau vivant» κάθονται σε ένα παγκάκι, σύμβολο αναμονής, στοχασμού και νοσταλγίας. Ένας χώρος δημόσιος και ιδιωτικός συνάμα που προσωρινά σου ανήκει σαν στιγμιαίο πέρασμα, όπου ο περαστικός μπορεί νοητά να «συνομιλήσει» με τον Ποιητή.

Ο Καβάφης στο ανάκλιντρο, συμβολίζει τον ίδιο τον ποιητικό λόγο που κατοικεί μέσα μας, σαν ένα μελαγχολικό adagio της μνήμης που επιμένει να «επιστρέφει».

«Επέστρεφε συχνά και παίρνε με, αγαπημένη αίσθησις επέστρεφε και παίρνε με – όταν ξυπνά του σώματος η μνήμη …» Κ. Π. Καβάφης