Την πρώτη φορά που είδα τη φωτογραφία της NASA, του 2018, από ηλιοβασίλεμα στον πλανήτη Άρη, εκστασιάστηκα, όχι μόνο για τη σχετική ομοιότητα με τα δικά μας, εδώ, και την αντίστοιχα, λίγο απόκοσμη, συναρπαστική ομορφιά, αλλά κυρίως επειδή δεν είχα φανταστεί ότι θα με έφτανε ο χρόνος για να προλάβω αυτή την εκδοχή της διαστημικής εξέλιξης. Αποστολέας, το σκάφος Insight, που δεν ήταν ωστόσο το πρώτο. Αντίθετα, το πρώτο ηλιοβασίλεμα από τον «κόκκινο» πλανήτη είχε τραβηχτεί από τη φωτογραφική μηχανή του διαστημικού οχήματος της NASA, Spirit, το 2005. Δέκα χρόνια αργότερα, το ρομποτικό σκάφος Curiosity, έστειλε εντυπωσιακές εικόνες ενός γαλάζιου, Αρειανού ηλιοβασιλέματος, μετά από τρία χρόνια αναμονής από την ομάδα που το χειριζόταν.
Δεν ξέρω -και δεν νομίζω- ότι ο χρόνος θα με φτάσει να δω κι άλλα τέτοια, εξωγήινα ηλιοβασιλέματα ή αυγές, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία, κυρίως επειδή έχω απόλυτη επίγνωση ότι η εξέλιξη της ζωής δεν προϋποθέτει τη φυσική παρουσία μου στον πλανήτη Γη. Επιπλέον, πιστεύω ότι, με κάποιον αλλόκοτο τρόπο, ο οποίος είναι εντελώς αδύνατο να χωρέσει στο μυαλό μου, η ζωή δεν σταματάει στην ευθεία γραμμή ενός εγκεφαλογραφήματος. Αντίθετα διάβασα φέτος, επίσης για πρώτη φορά, ότι πολύ σοβαροί επιστήμονες, της κατηγορίας Νόμπελ, υποστηρίζουν, με ιδιαίτερα στιβαρή επιστημονική τεκμηρίωση ότι, η πιθανότητα να διακόπτεται απότομα το ενεργειακό νήμα της ζωής με τον θάνατο, είναι απειροελάχιστη. (Αφιερωμένο σε όλους όσοι ζουν με τις απέραντες, αδιαπραγμάτευτες, πλην όμως αβάσιμες, υπερφίαλες βεβαιότητές τους).
Είμαι επίσης ευγνώμων επειδή έχω ακόμα την ευκαιρία να γνωρίζω, για πρώτη φορά, μέσα από τη δουλειά μου, ανθρώπους που, για τα δικά μου κριτήρια, είναι οι πραγματικά σπουδαίοι – όχι μόνο για τα επαγγελματικά ή άλλα επιτεύγματα τους, αλλά κυρίως για την ιδιότητά τους να είναι «μεταξωτοί», όπως τους είχε περιγράψει κάποτε ο ποιητής Καρούζος. Ευγενικοί, απλοί, απαλοί, ταπεινοί – εντελώς κόντρα δηλαδή με όλα όσα θεωρώ άχρηστα, ματαιόδοξα και χυδαία.
Ήμουν πιτσιρίκα την πρώτη φορά που γνώρισα έναν τέτοιον άνθρωπο, όχι ακόμα «μεταξωτό». Γιατί ήταν πολύ νέος στην ηλικία, σίγουρα όμως ευγενικός και καθόλου «καβαλημένος» για τη θέση του τότε, ως παγκόσμιου σταρ-πρωταθλητή, σε όλα τα γήπεδα τένις του κόσμου. Εγώ ήμουν λιγότερο από 30 ετών, εκείνος ακριβώς συνομήλικος – και, επιπλέον, κούκλος, να τα λέμε και αυτά. Όσοι έχουν ικανοποιητική μνήμη μάλλον θα καταλάβουν ότι αναφέρομαι στον Σουηδό, Μπγιόρν Μποργκ, τον θρύλο – πρώτο τενίστα που κατέκτησε 11 Γκραν Σλαμ και κέρδισε 5 Γουίμπλεντον, με ρεκόρ συνεχόμενων, νικηφόρων μαχών στο άθλημά του.
Αμέτρητες πρώτες φορές από τότε, πολλές εμπνευστικές και υπέροχες και άλλες τόσες προκλητικά δύσκολες. Ήταν όμως όλες πρώτες και μοναδικές.
Η πιο συγκλονιστική; Τη μέρα που είδα για πρώτη φορά μια νεαρή γυναίκα να μεταμορφώνεται σε μητέρα. Overnight, όπως λέμε. Μιλώ για την κόρη μου, που έφυγε τρομαγμένο κοριτσόπουλο από το σπίτι για το μαιευτήριο και επέστρεψε με τον νεογέννητο Στέφανο, ξανά στο δικό μου σπίτι, επειδή το δικό της είναι σε νησί και έπρεπε να μείνει λίγες μέρες στην Αθήνα. Μαζί της, έφερε και κάτι που επίσης για πρώτη φορά έβλεπα. Ήταν το βλέμμα της ευθύνης που, μέσα σε λίγα 24ωρα είχε πλημμυρίσει τα μάτια της με τα βάρη και τα καθήκοντα της μητρότητας. Ναι – και με τρομερή χαρά φυσικά, αλλά αυτό ήταν αναμενόμενο. Εγώ συγκλονίστηκα από το άλλο, το πρωτόφαντο, που δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι θα μπορούσε να είναι τόσο ορατό.
Τις λατρεύω τις πρώτες φορές – και τις σημαντικές και τις καθημερινές. Συμβαίνουν κάθε φορά που δοκιμάζουμε κάτι καινούργιο, από ένα ζευγάρι παπούτσια ή μια «γκουρμεδιά», μέχρι μια σπουδή σε ανοιχτό πανεπιστήμιο τρίτης ηλικίας. Είναι αμέτρητες και είναι εκεί, ίσως επειδή, αν πάψουν να υπάρχουν και βυθιστούν στη λήθη και την ασημαντότητα, θα μας πάρουν και μας μαζί τους.
