Τα λογοτεχνικά Café της Ευρώπης

Εμφανίζεται ο καφές στην Ευρώπη τον 17ο αιώνα και μαζί του γεννιέται ο πιο δημοκρατικός χώρος ιδεών, μετά την Αρχαία Αγορά, το λογοτεχνικό καφενείο.
Έχουν μείνει στην ιστορία τα θρυλικά «Café» του Λονδίνου, του Παρισιού, της Βιέννης, της Τεργέστης, της Ρώμης, της Βενετίας, αλλά και της Αθήνας το περίφημο «πατάρι του Λουμίδη». Θρυλικά «Θερμοκήπια» δημιουργικής ανταλλαγής ιδεών.
Αξίζει να αναφερθούμε με σεβασμό στους χώρους που γαλούχησαν και συνετέλεσαν στην πολιτισμική εξέλιξη του ευρωπαϊκού πολιτισμικού γίγνεσθαι, ως ιστορικά τοπόσημα.

Στο Παρίσι δημιουργήθηκε το πρώτο Café της Ευρώπης το περίφημο «Procope» που διατηρείται μέχρι σήμερα ως bistrot. Εκεί σύχναζαν ο Voltaire, o Diderot, o Rousseau.
Το «Café de Flore» είναι ίσως το πιο εμβληματικό λογοτεχνικό στέκι με διάσημους θαμώνες, τον Jean Paul Sartre, την Simone de Beauvoir και τον Albert Camus.
Στο Saint Germain des Près επίσης, δεσπόζει το «Les Deux Magots» αγαπημένος προορισμός του Ernest Hemingway, του Picasso και του James Joyce και το «La Closerie des Lilas» όπου σύχναζε ο Scot Fitzgerald. Ρομαντικά απομεινάρια μιας εποχής που μας σφράγισε και ακόμα μας γοητεύει σαν ανάμνηση.
Στη Βιέννη βρίσκεται το «Café Central» το κέντρο της πνευματικής ζωής της πόλης, με διάσημους θαμώνες τον Sigmund Freud και τον Trotsky.
Στη Βενετία το «Café Florian» όπου σύχναζαν ο Marcel Proust και ο Lord Byron.

Στη Ρώμη το «Antico Caffé Greco» εκεί που έπιναν το espresso τους όλοι οι διανοούμενοι και καλλιτέχνες, όπως ο Fellini φανατικός θαμώνας.
Στην Τεργέστη το «Antico Caffé San Marco» που έγινε διάσημο από τον James Joyce.
Τα λογοτεχνικά Café του Λονδίνου έγιναν ένας ολόκληρος πολιτιστικός μύθος. Από τον 17ο αιώνα μέχρι τον 20ό το Λονδίνο είχε cafés που λειτουργούσαν σαν Πανεπιστήμια, τα περίφημα «penny universities» (Πανεπιστήμια της μιας πέννας).
Το «Café Royal» ήταν διάσημο τοπόσημο του 19 ου αιώνα όπου συναντούσες την Virginia Woolf και τον Oscar Wilde.
Και στην Αθήνα της «Αρχαίας Αγοράς» στήθηκε μετά τον πόλεμο, το περίφημο «Πατάρι του Λουμίδη» το στέκι των ποιητών, με θαμώνες πιστούς τον Βαλαωρίτη, τον Βάρναλη, τον Σαχτούρη, τον Ελύτη, τον Γκάτσο και τον Χατζηδάκι.

Τα λογοτεχνικά καφενεία ήταν χώροι αναζήτησης ιδεών, φιλοσοφικών διαλόγων, όπου με ένα «φλυτζάνι καφέ» μπορούσες να συναναστραφείς σπουδαίους ανθρώπους του πνεύματος και να παρακολουθήσεις εμπνευσμένες συζητήσεις υψηλού επιπέδου.
Λειτουργούσαν όπως η «Αγορά» στην αρχαιότητα πριν 2.500 χρόνια, όπου γεννήθηκε ο διάλογος από τον Σωκράτη και λειτουργούσε ως εργαστήριο ιδεών. Εκεί γεννήθηκαν, η ιδέα της Δημοκρατίας, η Ρητορική, η δημόσια ελεύθερη συζήτηση. Θα μπορούσε να διεκδικήσει η Αρχαία Αγορά τον τίτλο του πρώτου «φιλοσοφικού καφέ» της ιστορίας.
Ένα ελεύθερο βήμα ανταλλαγής σκέψεων, που ξεκίνησε από την «αρχαία Αγορά» και μετά από πολλά χρόνια εξελίχθηκε διαχρονικά, πρώτα στα αριστοκρατικά «salons» και αργότερα άνοιξε ο κύκλος με τον Διαφωτισμό και δημιουργήθηκαν τα ιστορικά «Café» της ευρωπαϊκής κουλτούρας που λειτουργούσαν σαν χώροι πολιτικής και λογοτεχνικής συζήτησης.
Μέσα στους θεατρικούς χώρους των θρυλικών «Café» συγκεντρώνονταν διανοούμενοι, ποιητές, ηθοποιοί,
Ζωγράφοι, για να συζητήσουν και να ανταλλάξουν ιδέες για την τέχνη, τα πολιτικά δρώμενα και να διαμορφώσουν τα καινούργια ρεύματα της εποχής. (Υπαρξισμός, Ντανταϊσμός, Σουρεαλισμός).
Σε όλο αυτό το κίνημα της ελεύθερης σκέψης και δημοκρατικής συνύπαρξης, τον κεντρικό ρόλο τον έχει ο καφές που κρατά το μυαλό σε εγρήγορση και βοηθά τη συγκέντρωση, πίνοντας τον αργά, κερδίζοντας χρόνο πολύτιμο, για συζήτηση και επικοινωνία.

Πολλοί ζωγράφοι εμπνεύστηκαν από την ατμόσφαιρα των «Café» και μας χάρισαν έργα μιας ιδιαίτερης αισθητικής εσωστρέφειας, όπως ο Matisse, ο Renoir, ο Degas, ο Van Gogh, ο Hopper και ο Σάμιος, με ρομαντική νοσταλγία.