Δεν θα σας μιλήσω ως Καθηγητής Ψυχιατρικής. Θα σας μιλήσω ως άνθρωπος που κάθε μέρα συναντά ιστορίες. Ιστορίες που δεν γράφτηκαν σε βιβλία, αλλά σε βλέμματα.
Βλέμματα κουρασμένα, φοβισμένα, μπερδεμένα, μα πάνω απ’ όλα, γενναία.
Βλέμματα ανθρώπων που δεν είπαν «θα τα καταφέρω μόνος μου», αλλά τόλμησαν να ζητήσουν βοήθεια τη στιγμή που η ψυχή τους δεν άντεχε άλλο να κρύβεται.
Όταν ο νους θόλωσε ή το σώμα τούς πρόδωσε.

Αν κάτι μου δίδαξαν όλοι οι θεραπευόμενοι μου, είναι ότι: Ο άνθρωπος δεν είναι ένα κομμάτι. Είναι σύστημα. Είναι τρίπτυχο.
Ένας αδιάκοπος διάλογος ανάμεσα στο Σώμα, τον Νου και την Ψυχή.

Κι όταν ένα από αυτά σωπάσει… όταν η αλυσίδα σπάσει, ο πόνος δεν μένει σε ένα σημείο. Χάνει ρυθμό όλη μας η ζωή. Ολόκληρος ο άνθρωπος.

Αυτό έλεγαν οι μεγάλοι δάσκαλοι της αρχαιότητας:
Ο Πλάτωνας με την τριμερή ψυχή.
Ο Αριστοτέλης με την ενότητα σώματος και ψυχής.
Οι Στωικοί με την καθαρότητα του νου και την ισορροπία σκέψης και βιώματος.
Ο Ιπποκράτης με την αρμονία των χυμών και των δυνάμεων μέσα μας.

Σήμερα, η νευροεπιστήμη, η ψυχιατρική, η ψυχοθεραπεία… όλες μας οδηγούν στην ίδια αλήθεια που συχνά ξεχνάμε: Κανείς δεν έρχεται στη ζωή για να είναι μισός. Είμαστε γεννημένοι για να είμαστε ολόκληροι.

Και εγώ θα μιλήσω ακριβώς γι’ αυτό: Για την ένωση Σώματος, Νου και Ψυχής. Για το πώς ξαναγίνεται ο άνθρωπος ολόκληρος.

Αλλά πριν μιλήσουμε για αυτό. Να σταθούμε στο πώς ο άνθρωπος χάνεται.

Γιατί κανείς δεν χάνεται απότομα. Κανείς δεν καταρρέει ξαφνικά.

Υπάρχει πάντα μια ιστορία. Μια μικρή μετατόπιση. Μια αδιόρατη κόπωση.
Ένα σώμα που σφίγγεται. Ένας νους που μπερδεύεται. Μια ψυχή που ψιθυρίζει — αλλά δεν την ακούμε.

Και τότε ξεκινά η διάσπαση. Το σώμα μιλά με συμπτώματα. Ο νους απαντά με φόβο.
Η ψυχή σωπαίνει από ντροπή ή εξάντληση. Και ο άνθρωπος… συνεχίζει τη μέρα του σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Ξέρετε πόσες φορές έχω ακούσει τη φράση:
«Κύριε Καθηγητά, νόμιζα ότι θα περάσει.»
Ή: «Δεν ήθελα να επιβαρύνω κανέναν.»
Ή: «Δεν δικαιούμαι να νιώθω έτσι — έχω καλή ζωή.»

Αλλά ο πόνος δεν έχει λογική. Έχει μήνυμα. Και όταν τον αγνοούμε, δεν εξαφανίζεται — μεταμορφώνεται.
Γίνεται κρίση πανικού, αϋπνία, ταχυκαρδία, εξάντληση, θυμός. Γίνεται μια ζωή που τρέχει χωρίς εμείς να είμαστε μέσα της.

Και τότε εμφανίζεται η πιο επικίνδυνη φράση:
«Έτσι είμαι εγώ.» Όχι. Δεν «είσαι έτσι». Έγινες έτσι — επειδή κάποτε έπρεπε να επιβιώσεις.

Κι εδώ είναι η ουσία: Να αναγνωρίσουμε ότι το τρίπτυχο — σώμα, νους, ψυχή, δεν διαλύθηκε γιατί είμαστε αδύναμοι. Διαλύθηκε γιατί κάποτε χρειάστηκε να μας προστατεύσει.

Και το θέμα δεν είναι απλώς «τι πήγε στραβά» αλλά πώς ξαναβρίσκουμε τον δρόμο προς τον εαυτό μας. Πώς ξαναδίνουμε φωνή στο σώμα. Πώς καθαρίζουμε τον νου από τον θόρυβο. Πώς ξαναζωντανεύουμε την ψυχή από τη σιωπή.

Αυτός είναι ο δρόμος της επανένωσης. Της θεραπείας. Ο δρόμος προς το «ολοκληρωμένος άνθρωπος».

Να ξεκινήσουμε με το 1ο κομμάτι του τριπτύχου: το Σώμα.
Το σώμα είναι το πιο ειλικρινές κομμάτι μας.
Δεν διαπραγματεύεται, δεν ωραιοποιεί, δεν λέει ψέματα.
Όταν το σύστημα — σώμα, νους, ψυχή — αρχίζει να διασπάται, το σώμα είναι το πρώτο που μιλάει, κουβαλώντας όσα δεν τολμά να πει η ψυχή. Κι όμως… είναι το τελευταίο που ακούμε.

Ξεκινά πάντα με μικρά πράγματα.
Με αυτά που όλοι προσπερνάμε:
– έναν πονοκέφαλο που γίνεται καθημερινός
– ένα στομάχι που «μαζεύει»
– ένα στήθος που σφίγγει
– μια αναπνοή που γίνεται κοφτή
– μια πείνα που ξεχειλίζει
– μια σεξουαλική επιθυμία που σβήνει
– έναν ύπνο που δεν ξεκουράζει
– μια εξάντληση που δεν εξηγείται

Και μετά αρχίζει η απορρύθμιση: Ορμόνες, ανοσοποιητικό, καρδιακός ρυθμός, φλεγμονές. Το σώμα μπαίνει σε συναγερμό. Όχι γιατί “αρρωσταίνει”. Αλλά γιατί ουρλιάζει για ισορροπία.

Όταν δεν αντέχει η ψυχή, μιλάει το σώμα και το σώμα παίρνει το σχήμα που έχει η ψυχή.
Όταν δεν αντέχει ή φοβάται ο νους, μιλάει πάλι το σώμα.
Όταν διασπώνται σχέσεις, όρια, ανάγκες… το σώμα το καταγράφει.

Και κάπου εκεί, αρχίζει η σωματοποίηση. Που δεν είναι αδυναμία. Είναι σοφία. Το σώμα δεν εκδικείται. Ειδοποιεί. Δεν τιμωρεί, προστατεύει.

Και τώρα περνάμε στο 2ο κομμάτι του τριπτύχου: τον Νου. Τον «στρατηγό της σκέψης», ή «το φίλτρο της πραγματικότητας», όπως τον ονομάζω εγώ.

Γιατί αν το σώμα είναι ο συναγερμός, ο νους είναι το κέντρο επιχειρήσεων. Εκεί όπου όλα μεταφράζονται — σωστά ή λάθος.

Και ο νους….μπορεί να γίνει ο πιο σοφός σύμμαχος ή ο πιο ανελέητος εχθρός.

Ο νους χτίζει γέφυρες Αλλά και φυλακές.

Πόσες φορές δεν πολεμάμε με το ίδιο μας το μυαλό;
Με σκέψεις όπως:

– «Τι άραγε σκέφτηκε αυτός για μένα;»
– «Δεν θα πάνε τα πράγματα όπως τα υπολογίζω.»
– «Αν δείξω αδυναμία, θα χάσω τους πάντες.»
– «Πρέπει να τα προλάβω όλα.»
– «Ανέλαβα ευθύνες που δεν ήταν δικές μου»

Συναντώ κάθε μέρα ανθρώπους που δεν τους πληγώνει η ζωή… τους πληγώνουν οι σκέψεις τους.

– «Δεν με αγαπάει κανείς.»
– «Θα αποτύχω.»
– «Οι άλλοι είναι καλύτεροι από μένα.»
– «Δεν αξίζω.»

Και πόσες φορές ο νους μας δεν ψιθυρίζει:
«Δεν μπορείς». «Μην ρισκάρεις». «Μην αλλάξεις». «Μείνε όπως είσαι — είναι πιο ασφαλές.» Κι εμείς… τον πιστεύουμε.

Τον πιστεύουμε και αναβάλλουμε επιθυμίες. Κλείνουμε όνειρα στο συρτάρι. Σταματάμε να προχωράμε, επειδή ο νους μάς έπεισε ότι ο κόσμος είναι πιο επικίνδυνος απ’ ό,τι είναι.

Αυτές δεν είναι απλώς σκέψεις. Είναι δεσμά.

Μια κοπέλα κάποτε μου λέει:
«Η ζωή μου είναι χάλια.» Και τη ρωτώ: «Η ζωή σου… ή ο τρόπος που τη σκέφτεσαι;»
Και την είδα να παγώνει. Να ξαφνιάζεται. Να καταλαβαίνει ότι η δυστυχία της δεν ήταν η πραγματικότητα — ήταν η ιστορία που έλεγε στον εαυτό της.

Πολλές φορές δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τη ζωή μας, αλλά τον τρόπο που τη διαβάζουμε.

Ο νους λέει πάντα την αλήθεια, όπως τη φοβάται ή όπως του την έμαθαν.

Ένας φοιτητής μου είπε κάποτε:
«Απέτυχα στις εξετάσεις. Είμαι άχρηστος.»
«Απέτυχες σε ένα τεστ. Όχι στη ζωή», του είπα.
Το θέμα είναι πάντα το ίδιο:
Σε ποια πλευρά κοιτάμε;
Σε ποια πλευρά στεκόμαστε;

Γιατί, ξέρετε… πολλές φορές αυτό που αποκαλούμε «λογική», είναι φόβος ντυμένος με σοβαρότητα. Και αυτό που λέμε «σκέψη», είναι παλιά τραύματα με φωνή ενηλίκου.

Ένας άντρας, 45 χρονών, μου είπε κάποτε: «Γιατρέ, δεν νιώθω τίποτα. Έχω παγώσει.» Και του απάντησα: «Δεν πάγωσες. Προστατεύεσαι. Ο νους σου δεν σταμάτησε. Απλώς κάθισε για λίγο στην άκρη, σαν τραυματισμένος στρατιώτης που έχασε αίμα και δεν μπορεί να τρέξει άλλο.»

Γιατί ο νους δεν “χαλάει”. Κουράζεται όμως.
Κουράζεται από όσα σήκωνε χρόνια ολόκληρα.
Ρόλους, προσδοκίες, ενοχές, φόβους, αγωνίες, απαιτήσεις, τύψεις.

Πριν 3 μήνες μια γνωστή επιχειρηματίας, μάνα τριών παιδιών, μου λέει:
“Δεν έχω τίποτα, δεν έχω συμπτώματα, απλώς κουράστηκα λίγο.” Και τη ρωτώ: “Πόσο λίγο;” Και τις προάλλες, σε μια από τις συνεδρίες, μου απαντάει: “Δέκα χρόνια.”

Κάποιος άλλος μου είπε: «Νιώθω ότι δεν είμαι εγώ.» «Λες και με παρακολουθώ από μακριά.» Αυτό δεν είναι τρέλα — είναι άμυνα.

Είναι ο νους που ψιθυρίζει: «Δεν μπορώ άλλο. Δεν αντέχω το βάρος των πάντων.

Χρειάζομαι χρόνο.»

Και τότε ο νους κάνει το μόνο που ξέρει για να μας προστατέψει:
– θολώνει,
– συγχέει,
– αποσυνδέει,
– κρύβει,
– ξεχνά,
– κολλάει σε σκέψεις,
– κλείνει συναισθήματα,
– αποφεύγει,
– παγώνει,
– υπερ-αναλύει τυραννικά.

Δεν φταίει ο άνθρωπος.

Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλος όταν τραυματιστεί.
Έτσι λειτουργεί η σκέψη όταν απειλείται.
Έτσι λειτουργεί ο ψυχισμός όταν φοβάται να δει την αλήθεια.

Ο νους είναι υπέροχος.
Αλλά μόνο όταν δεν είναι μόνος.

Γιατί ο νους χωρίς το σώμα… υπερλειτουργεί.
Και ο νους χωρίς την ψυχή… αποστειρώνεται. Γίνεται μηχανή. Στρατηγός χωρίς στρατό.
Μια σιωπηλή, διαρκής υπερδιέγερση.
Και τότε εμφανίζεται το άγχος. Ο φαύλος κύκλος των σκέψεων.
Η καταστροφολογία. Οι φόβοι. Οι ανασφάλειες. Η αϋπνία. Οι εμμονές. Η κατάθλιψη.
Οι κρίσεις πανικού.

Όλα αυτά που ονομάζουμε “διαταραχές”, στην ουσία είναι σπασμένες γέφυρες μεταξύ σώματος, νου και ψυχής.

Και ξέρετε κάτι; Καμία ψυχολογική διαταραχή δεν μένει μόνο στο νου.
Όλες εκφράζονται στο σώμα ή μέσω του σώματος .
Όλες αποτυπώνονται στη συμπεριφορά.
Όλες ριζώνουν στην προσωπική ιστορία.
Κουβαλούν γενετική μνήμη, επιγενετικές αποτυπώσεις,
τραύματα, φόβους, ρόλους, άμυνες, σιωπές, προσδοκίες.
Δεν υπάρχει διαταραχή που να μην είναι ιστορία.
Και δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς ιστορία.

Ο νους λοιπόν… δεν είναι ο “κακός”. Είναι ο εξαντλημένος φρουρός μας. Ο πρώτος που πέφτει όταν κουραστεί και ο τελευταίος που ξανασηκώνεται όταν θεραπευτεί.

Και κάπου εκεί…εκεί που ο νους κουράζεται, εκεί που το σώμα φωνάζει, επιστρέφουμε στην ψυχή, απ’ όπου ξεκινάνε όλα.

Η ψυχή, το 3ο κομμάτι του τριπτύχου.

Δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι αυτό που νιώθουμε ως βαθύ εαυτό, ως νόημα, ως κατεύθυνση. Είναι τα συναισθήματά μας. Τα μεγάλα μας «θέλω». Τα όνειρα που δεν τολμήσαμε. Οι πληγές που ζητούν επανόρθωση. Η αγάπη που δώσαμε… ή που στερηθήκαμε.

Η ψυχή — το πιο αθόρυβο μέρος μας — μιλάει πρώτη. Στην αρχή ψιθυρίζει.
Μετά δυναμώνει. Κι αν συνεχίσουμε να μην ακούμε… φωνάζει.

Πώς μιλά η ψυχή;
Με νοήματα. Με απώλειες επιθυμίας.
Με αίσθηση κενού.
Με δάκρυα που δεν ξέρουμε γιατί έρχονται.
Με μοναξιά μέσα σε πλήθος.
Με μια υπόγεια θλίψη που κάνει τη ζωή να χάνει τα χρώματά της.
Με κόπωση από ρόλους που δεν μας χωράνε.
Με τη φράση: «Δεν είμαι καλά, αλλά δεν ξέρω γιατί.»

Έχω δει ανθρώπους με καριέρες, οικογένειες, επιτυχίες, να λένε: «Δεν νιώθω τίποτα.»

Θυμάμαι έναν εφοπλιστή να μου λέει:
«Δεν μπορώ να χαρώ»
«Ναι γιατί όλα αυτά που έχεις έχουν γεμίσει τη ζωή σου… αλλά όχι την ψυχή σου.»

Η ψυχή πονά όταν χάνουμε τον προσανατολισμό μας:

– όταν ζούμε “όπως πρέπει” και όχι “όπως θέλουμε”,
– όταν οι σχέσεις μας αδειάζουν,
– όταν προδίδουμε τις ανάγκες μας,
– όταν θυσιάζουμε επιθυμίες, όνειρα, αξίες,
– όταν λειτουργούμε χωρίς να ζούμε πραγματικά.

Ξέρετε ποια είναι η συχνότερη φράση που ακούω στη δουλειά μου;
«Είμαι κουρασμένος από τον ίδιο μου τον εαυτό.» Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι κραυγή της ψυχής για αλλαγή. Για αλήθεια. Για επανασύνδεση.

Η ψυχή κάνει κάτι θαυμαστό: Αν δεν την ακούσεις, βρίσκει άλλον δρόμο. Δεν σταματά ποτέ. Μέσα από συμπτώματα, σχέσεις, συμπεριφορές, μέχρι που σε φέρνει πάλι αντιμέτωπο με εαυτό σου.

Μια γυναίκα μου λέει: «Δεν έχω άγχος… απλώς δεν κοιμάμαι καλά. Ιδρώνουν λίγο τα χέρια μου.» Ο νους της φώναζε: «Είσαι δυνατή, δεν έχεις άγχος.» Αλλά το σώμα της μιλούσε.
Η ψυχή της έκλαιγε σιωπηλά. Και κάποια στιγμή… κατέρρευσε. Όχι επειδή ήταν αδύναμη.
Αλλά γιατί η ψυχή απαιτούσε να την ακούσουν.

Ένας γνωστός μου είπει: «Έχω πονοκέφαλο κάθε μέρα.» Τον ρωτώ: «Πότε έκανες τελευταία φορά κάτι για σένα; Πότε ξεκουράστηκες; Πότε σταμάτησες να τρέχεις για όλους;»
Ο νους του δικαιολογούσε. Η ψυχή του σώπαινε. Το σώμα, τον προειδοποιούσε
Και στο τέλος… μίλησαν όλα μαζί, σαν συμφωνία που είχε καθυστερήσει χρόνια.

Πριν έναν χρόνο, ένας έφηβος ήρθε στο γραφείο μου και μου είπε:
«Νοιώθω κενός.» Δεν ήταν κενός. Ήταν γεμάτος συναισθήματα που δεν τόλμησε να αγγίξει, φόβους που έκρυψε βαθιά, ψίθυρους που αγνόησε. Το σώμα του κουβαλούσε ένταση, η ψυχή του πόνο. Ο νους του πάγωσε τα συναισθήματα για να αντέξει — σαν πουλί που σταμάτησε να κινεί τα φτερά του μέσα στη θύελλα.
Κι όταν καθάρισε από παλιούς φόβους, ξένες απαιτήσεις και όλα τα «πρέπει» που δεν του ανήκαν, τα συναισθήματα ξαναζωντάνεψαν, το σώμα χαλάρωσε, η ψυχή μίλησε ξανά.
Ξανάνοιξε τα φτερά του και πέταξε ψηλά, ελεύθερος… ολόκληρος.

Και αυτή είναι η ουσία: Όταν ακούμε την ψυχή μας, όταν δίνουμε χώρο στο σώμα. Όταν ο νους ξεκαθαρίζει τα βάρη που δεν του ανήκουν…τότε ξανασμιγούν τα κομμάτια μας,

Ξαναγινόμαστε ολόκληροι και η ζωή μας αρχίζει να κινείται διαφορετικά…

Ολόκληρος άνθρωπος σημαίνει: Να ακούς το σώμα. Να νοηματοδοτείς με τον νου. Να οδηγεί η ψυχή. Αυτός είναι ο δρόμος της επανένωσης. Και αυτός είναι ο δρόμος που ο κάθε άνθρωπος μπορεί να περπατήσει — όχι για να γίνει τέλειος, αλλά για να γίνει ολόκληρος.

Και εδώ έρχεται η Ψυχοθεραπεία…
Δεν είναι μια πολυθρόνα και ένας ειδικός.
Δεν είναι «κάποιος μιλάει και κάποιος ακούει».

Είναι ο χώρος όπου το σώμα, ο νους και η ψυχή συναντιούνται ξανά. Είναι η γέφυρα που ενώνει όσα χώρισαν τα βάρη της ζωής.

Στην ψυχοθεραπεία δεν δουλεύουμε μόνο με σκέψεις.
Δουλεύουμε και με αναπνοές, με σώμα, με τραύμα, με συναισθήματα, με μοτίβα, με νοήματα.

Η καλή ψυχοθεραπεία — η σύγχρονη ψυχοθεραπεία —
δεν βλέπει έναν άνθρωπο σε «κομμάτια», αλλά ολόκληρο. Και όταν δουλεύουμε ψυθεραπευτικά, δουλεύουμε τρεις διαστάσεις ταυτόχρονα:

🔹 Δουλεύουμε με το ΣΩΜΑ. Aυτό που κουβαλάει ιστορίες που το μυαλό έχει ξεχάσει ή η ψυχή δεν άντεξε να πει.
Στη θεραπεία:
– ρυθμίζουμε την αναπνοή
– αποφορτίζουμε το νευρικό σύστημα
– κατεβάζουμε το στρες
– ξαναβρίσκουμε την αίσθηση ασφάλειας
Γιατί πριν μπορέσει κάποιος να μιλήσει… πρέπει πρώτα να αναπνεύσει.

🔹 Δουλεύομε με τον ΝΟΥ. Εδώ δίνουμε νόημα. Συναντάμε πεποιθήσεις, μοτίβα, άμυνες που μας κρατούν εγκλωβισμένους.

Ο νους θέλει καθοδήγηση, όχι κριτική. Θέλει κατανόηση, όχι επίπληξη.

Και στη θεραπεία αρχίζει να λέει: «Τώρα καταλαβαίνω γιατί αντιδρώ έτσι.» «Τώρα βλέπω τι φοβάμαι.» «Τώρα μπορώ να επιλέξω.» Από την ασυνείδητη επανάληψη… περνάμε στη συνειδητή αλλαγή.

🔹 Δουλεύουμε με την ΨΥΧΗ. Αυτή είναι η πιο λεπτή δουλειά. Η ψυχή μιλάει με συγκίνηση, με σιωπές, με ιστορίες που ξετυλίγονται σιγά-σιγά… όπως ένα κουβάρι που κάποιος κρατούσε σφιχτά για χρόνια.

Η ψυχοθεραπεία δίνει χώρο στην ψυχή να υπάρξει: Χωρίς ρόλους, προσδοκίες, μάσκες. Είναι ίσως η πρώτη φορά στη ζωή ενός ανθρώπου που μπορεί να πει την αλήθεια του μέχρι τέλους. Και να αγαπηθεί χωρίς όρους.

Η ολοκλήρωση της θεραπείας; Όταν τα τρία κομμάτια, σώμα, νους και ψυχή, ενώνονται.

Όταν ηρεμίσει το σώμα, ξεθολώνει ο νους.
Όταν ξεκαθαρίζει ο νους, ακούγεται η ψυχή.
Όταν ελευθερωθεί ψυχή, δυναμώνει το σώμα.

Αυτός ο κύκλος είναι η ουσία της ψυχοθεραπείας. Τότε, ο άνθρωπος αναπνέει αλλιώς, σκέφτεται αλλιώς, νιώθει αλλιώς, συμπεριφέρεται αλλιώς. Όχι γιατί έγινε «καλύτερος».
Αλλά γιατί έγινε ολόκληρος. Τότε είναι σαν να ξεμπλοκάρει μια κλειδαριά που χρόνια ήταν σκουριασμένη. Σαν να ανάβει ξανά το φως σε ένα δωμάτιο που είχες ξεχάσει ότι υπάρχει.
Γιατί ο άνθρωπος δεν θεραπεύεται σε κομμάτια… αλλά ως σύνολο.

Τις προάλλες σε μια τηλεοπτική εκπομπή με ρώτησαν σε ποιον κάνει καλό η ψυχοθεραπεία. Σε όλους, απάντησα!

Ναι, η ψυχοθεραπεία είναι για όλους. Δεν αφορά μόνο τη διαχείριση κλινικών συμπτωμάτων. Είναι μοχλός αυτογνωσίας, προσωπικής ανάπτυξης, νέας ποιότητας ζωής.
Τρόπος να ανακαλύψεις τις δυνάμεις σου, να καταλάβεις καλύτερα τον εαυτό σου, να λύσεις «κόμπους» που σε κρατούν πίσω, να βελτιώσεις τις σχέσεις σου.
Και μην φοβάσαι. Ο θεραπευτής δεν σε φτιάχνει «από την αρχή». Δεν σε μεταμορφώνει σε κάτι ξένο. Σε βοηθάει να βρεις τον αυθεντικό σου εαυτό, εκείνον που θάφτηκε κάτω από άμυνες, φόβους, ρόλους και καταστάσεις. Να γίνεις πιο εσύ!

Φανταστείτε έναν καθρέφτη που σου δείχνει όχι μόνο την εικόνα σου, αλλά και τα συναισθήματά σου, τις σκέψεις, τους φόβους, τα όνειρά σου. Η ψυχοθεραπεία είναι αυτός ο καθρέφτης: Σε βοηθά να δεις καθαρά και να αλλάξεις μοτίβα που σου κλέβουν ενέργεια, που σε κουράζουν και σε εμποδίζουν να προχωρήσεις παρακάτω.

Είναι σαν γυμναστήριο για το μυαλό. Όπως οι μύες δυναμώνουν με την άσκηση, έτσι και ο εγκέφαλος μαθαίνει νέους τρόπους σκέψης και διαχείρισης των συναισθημάτων και των καταστάσεων.

Αυτό λέγεται νευροπλαστικότητα: Η ικανότητα του εγκεφάλου μας να αλλάζει με την κατάλληλη πρακτική, να προσαρμόζεται, και να βρίσκει πιο λειτουργικούς τρόπους για να ανταποκρίνεται στις καθημερινές προκλήσεις, στις σχέσεις, στη δουλειά.

Για αυτό και πολλοί ξεκινούν όχι επειδή υποφέρουν από συμπτώματα, αλλά γιατί θέλουν να ζήσουν πιο ουσιαστικά, να ξαναγίνουν ολόκληροι. Και όπως είπα και πριν, όταν ξαναγινόμαστε ολόκληροι, η ζωή μας αρχίζει να κινείται διαφορετικά.

Και ολόκληρος άνθρωπος σημαίνει: Να ακούς το σώμα. Να νοηματοδοτείς με τον νου. Να οδηγεί η ψυχή.

Και θα μου πεις: ‘Ολα αυτά μπορούν να ξεκινήσουν μέσα από μια κουβέντα.
Ναι, γιατί κάθε φορά που μιλάς, κάτι αλλάζει.
Τα λόγια δεν είναι αέρας –είναι πράξεις.
Ένα «σε αγαπώ» ζεσταίνει καρδιές.
Ένα «φεύγω» αλλάζει ζωές.

Στην ψυχοθεραπεία, οι λέξεις χτίζουν γέφυρες προς τον εαυτό σου. Κάθε φορά που λες αυτό που σε πνίγει, χάνει τη δύναμή του.

Και χάρη στη νευροπλαστικότητα, που είπαμε, αλλάζεις κι εσύ… ο τρόπος που ακούς το σώμα σου, ο τρόπος που σκέφτεσαι, βλέπεις, αισθάνεσαι, ο τρόπος που διαχειρίζεσαι τις καταστάσεις, που συνδέεσαι με τους άλλους.

Μπορεί η ψυχοθεραπεία να μην αλλάζει τον κόσμο γύρω σου, αλλά αλλάζει τον τρόπο που στέκεσαι μέσα σε αυτόν – και αυτό είναι το πιο ουσιαστικό.

Οι έρευνες το επιβεβαιώνουν: Η ψυχοθεραπεία, φέρνει θετικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου, στο σώμα, στη διαπροσωπική ζωή, στην ποιότητα της καθημερινότητας.

Πολλοί λένε: «Δεν χρειάζομαι θεραπεία, έχω φίλους να μιλήσω».
Ναι, οι φίλοι είναι ανεκτίμητοι, είμαι ο πρώτος που το λέει.
Αλλά δεν είναι ειδικοί. Δεν έχουν το πλαίσιο και την εκπαίδευση να σε στηρίξουν βαθιά και με ασφάλεια, ώστε οι αλλαγές να γίνουν… και να κρατήσουν.

Κρατήστε αυτό: Η ψυχοθεραπεία δεν είναι το τελευταίο καταφύγιο όταν εμφανίζονται συμπτώματα. Είναι ο δρόμος προς το ευ ζην.

Και σίγουρα ένας δρόμος που δεν σε κάνει εγωιστή, όπως κάποιοι πιστεύουν. Δεν σε κλείνει στον εαυτό σου. Αντίθετα. Σε ανοίγει.
Στην αρχή ίσως γίνεις πιο αυστηρός με τον εαυτό σου ή συγκρουσιακός με παλιές συνήθειες.
Αλλά η ψυχοθεραπεία δεν είναι σχολείο εγωισμού, αλλά ωριμότητας.
Η αληθινή ψυχοθεραπεία σε κάνει υπεύθυνο.
Δεν είναι «εγώ πρώτος, οι άλλοι δεύτεροι».
Δεν είναι «όλοι οι άλλοι φταίνε».
Είναι «Αυτό είναι δικό μου κομμάτι, δική μου ευθύνη.
Αυτό μπορώ να το αλλάξω. Εδώ μπορώ να δράσω. Έτσι προχωράω».

Μαθαίνεις να στέκεσαι στα πόδια σου, να προχωράς παρακάτω χωρίς να κατηγορείς συνεχώς τους άλλους. Αυτό δεν είναι εγωισμός. Είναι δύναμη. Σε μεγαλώνει, δεν σε μικραίνει.

Και κάτι ακόμα, η ψυχοθεραπεία δεν είναι μαραθώνιος χωρίς τερματισμό.
Δεν υπάρχει «για πάντα», υπάρχει όσο πρέπει, όσο χρειάζεσαι.
Για κάποιους κρατάει λίγους μήνες, για άλλους περισσότερο. Εξαρτάται από τον άνθρωπο, το θέμα, τον ρυθμό του.

Ναι, θα συναντήσεις δύσκολες στιγμές, όνειρα ή αγωνίες που είχες κρύψει μέσα σου.
Αλλά η ψυχοθεραπεία δεν είναι βόλτα σε σκοτεινό τούνελ. Είναι άνοιγμα παραθύρων στο φως.
Μέσα στις ψυχοθεραπευτικές αίθουσες, πιστέψτε με, δεν βγαίνουν μόνο σκοτάδια και πληγές. Βγαίνει φως. Ανακαλύπτεις δυνάμεις, χρώματα, ομορφιά. Αποθέματα, που ούτε ήξερες ότι υπήρχαν μέσα σου.
Η ψυχοθεραπεία είναι διαδικασία ανάτασης και ανακάλυψης. Εκεί που περίμενες, να βρεις μόνο σκοτάδι, βρίσκεις φως. Και το φως πάντα νικά – όπως λέει και ο αναστάσιμος κανόνας:
“Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη, και τα καταχθόνια!”

Πόσες φορές ακούω γονείς να λένε στα παιδιά τους: «Τι λάθος κάναμε και χρειάζεσαι ειδικό;». Και πόσες φορές δεν αναρωτηθήκατε κι εσείς: Ποιος φταίει — η υπερπροστατευτική μάνα, ο απόμακρος πατέρας, ο πρώην, ή ο ασυνεπής νυν. Μην το κάνετε.
Όλοι έχουμε πληγές από σχέσεις, οικογένειες, εμπειρίες.
Σκοπός δεν είναι η καταδίκη, αλλά η κατανόηση.
Και κατανόηση δεν σημαίνει είναι ενοχή. Σημαίνει απελευθέρωση.

Όταν σταματήσεις να δείχνεις με το δάχτυλο και αρχίσεις να αναρωτιέσαι: «Πώς παρ’ όλα αυτά, μπορώ να προχωρήσω, τι μπορώ να αλλάξω και πώς μπορώ να ζήσω καλύτερα», τότε έρχεται η πραγματική λευτεριά.

Στη θεραπεία δεν αγνοούμε τον θυμό, τα συναισθήματα, ούτε τις πληγές. Τις αναγνωρίζουμε, τις δουλεύουμε, τις κατανοούμε. Απλά δεν μένουμε στο «φταίνε οι άλλοι».

Στην ψυχοθεραπεία, ο στόχος είναι να καταλάβουμε, να ακούσουμε το σώμα μας, να εξετάσουμε το νου μας, να δώσουμε φωνή στην ψυχή μας, να δούμε με ειλικρίνεια μέσα μας, χωρίς ενοχές, χωρίς άμυνες.

Μόνο τότε μπορούμε να προχωρήσουμε παρακάτω. Γιατί η κατανόηση, μαζί με την ανακάλυψη της δύναμής σου, που ούτε ήξερες ότι υπήρχε μέσα σου, οδηγεί στην αλλαγή.

Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται τα προβλήματα. Αλλάζει όμως ο τρόπος που τα αντιμετωπίζεις. Αλλάζει ο τρόπος που σχετίζεσαι — με τον εαυτό σου, με τους άλλους, αλλά και με τις δυσκολίες.

Και αυτό σε κάνει πιο δυνατό, πιο ελεύθερο, πιο λειτουργικό, πιο χαρούμενο, πιο ολόκληρο.
Και αυτό είναι το ζητούμενο, όπως είπαμε.

Και τώρα… κοιτάξτε γύρω σας. Κοιτάξτε μέσα σας. Κάθε ένας από εμάς κουβαλάει ένα τρίπτυχο: Σώμα, νους, ψυχή. Και κάθε μέρα, αυτά τα τρία κομμάτια μιλούν μεταξύ τους — άλλοτε ψιθυριστά, άλλοτε δυνατά.

Τα αφουγκράζεστε… ή τα προσπερνάτε;
Σέβεστε τον νου σας όταν κουράζεται;
Δίνετε φωνή στην ψυχή σας;
Ακούτε το σώμα σας όταν μιλάει;

Η ψυχοθεραπεία — αλλά και η ίδια η ζωή — είναι μια πρόσκληση επανένωσης.

Μια ευκαιρία να ενώσουμε τα κομμάτια μας, να συναντήσουμε τον αυθεντικό μας εαυτό, να βρούμε ξανά τον ρυθμό μας.

Από όλα όσα είπα σήμερα… κρατήστε αυτό: Μην φοβάστε τα μηνύματα του σώματος. Μην εξαντλείτε τον νου σας. Μην αγνοείτε τη φωνή της ψυχής σας.

Κλείνω με μια εικόνα που αγαπώ:
Σκεφτείτε τον εαυτό σας σαν μια άμαξα που την τραβούν τρία άλογα.
Αν ένα σταματήσει, η άμαξα σταματά.
Αν ένα τραβήξει προς άλλη κατεύθυνση, η άμαξα χάνει ισορροπία.
Αλλά όταν και τα τρία τραβούν μαζί… η άμαξα προχωρά — σταθερά, καθαρά, με δύναμη — μέσα στη ζωή, μέσα στην αλήθεια, μέσα σε εσάς.

Και αυτό είναι το μήνυμα:
Βρείτε την άμαξά σας.
Βρείτε τα άλογά σας.
Αφήστε τα να τραβήξουν μαζί.