Μεγαλώνουμε. Αλλάζει η Οπτική μας;

(Αφιερωμένο στην Παγκόσμια Ημέρα Οράσεως)

Ήμουν κάπου οκτώ ετών όταν, σε μια τυχαία επίσκεψη στον οφθαλμίατρο, εκείνος «ανακάλυψε» στο αριστερό μου μάτι μία «τρύπα», μεγέθους, όπως είπε, κεφαλής καρφίτσας, από όπου δεν έβλεπα.

Με ρώτησε μήπως είχα κοιτάξει τον ήλιο σε έκλειψη χωρίς τα κατάλληλα γυαλιά και πήρε καταφατική απάντηση από εμένα, που θυμήθηκα αμέσως τη σχετική ανοησία-αποκοτιά μου λίγο καιρό πριν, παρακολουθώντας μια ηλιακή έκλειψη. Ευτυχώς, με πρόλαβαν γρήγορα και μου έβαλαν μπροστά το γυαλί με φούμο – αυτά ήταν τα «ειδικά γυαλιά» που φτιάχναμε τότε για να παρατηρήσουμε το μαγικό φαινόμενο του να νυχτώνει μεσημεριάτικα στην ηλιόλουστη χώρα μας και που μας γέμιζε δέος. Η μόνη σύσταση ήταν να παρακολουθώ με περιοδικές εξετάσεις την «τρύπα», μήπως μεγαλώσει. Η πρόβλεψη ήταν καθησυχαστική.

Θέλω να καταλήξω, με αυτή την κάπως βαρετή εισαγωγή, ότι αν δεν χάσεις κάτι, έστω και τόσο μικρό όσο το κεφάλι μιας καρφίτσας, δύσκολα συνειδητοποιείς την αξία του όσο το έχεις. Κι αν μιλάμε για αξία, δεν μπορώ να φανταστώ μεγαλύτερη ανάμεσα στις πέντε αισθήσεις που μας χαρίζει τόσο γενναιόδωρα η Φύση από την όραση. Όπως δεν μπορώ να φανταστώ μεγαλύτερη απώλεια από την απώλειά της.

Είμαι σίγουρη ότι δεν πρωτοτυπώ σε αυτή μου την πεποίθηση. Ούτε στον τεράστιο θαυμασμό και σεβασμό μου – με πολλές, ειλικρινείς υποκλίσεις – στους τυφλούς συνανθρώπους μας, που ζουν, κινούνται, μεγαλώνουν, εξελίσσονται δίπλα μας, παρά τις αντίξοες, σχεδόν κακόβουλες τρικλοποδιές που συναντούν καθημερινά. Ειδικά σε μια «ευρωπαϊκή» χώρα που λέγεται Ελλάδα- δυστυχώς

Μου έτυχε μάλιστα, από τα εφηβικά μου χρόνια, να έχω στο άμεσο μαθητικό μου περιβάλλον έναν άνθρωπο σαν την Ελευθερία Μπερνιδάκη. Δεν θα σας πω εδώ την ιστορία της. Θα σας παραπέμψω στη Συνέντευξη της σε αυτό το τεύχος, όχι μόνο για τη θαυμαστή πορεία και τα έργα της – με ή χωρίς εισαγωγικά – αλλά κυρίως για τη στάση της απέναντι στη ζωή. Για την οπτική της.

Να την η λέξη που σοφά συνδέεται με τον οφθαλμό, με την όραση! Για να περιγράψει ότι «βλέπουμε» με το μυαλό. Με την ψυχή. Κάπου εδώ η λέξη λοιπόν αρχίζει να αποκτά άλλη διάσταση.

Γιατί οπτική δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουν τα μάτια μας. Είναι και το σημείο από το οποίο κοιτάζουμε. Τον εαυτό μας, τους άλλους, όσα μας συμβαίνουν, τον κόσμο γύρω μας.

Και αυτό το σημείο δεν μένει σταθερό.

Μεγαλώνοντας, δεν βλέπουμε απλώς λιγότερο καλά τα ψιλά γράμματα – ευτυχώς γι’ αυτό υπάρχουν τα γυαλιά. Βλέπουμε διαφορετικά.

Πράγματα που κάποτε έμοιαζαν τεράστια μικραίνουν. Άλλα, που προσπερνούσαμε σχεδόν αδιάφορα, αποκτούν ξαφνικά βάρος. Άνθρωποι που μας εντυπωσίαζαν μπορεί να πάψουν να μας εντυπωσιάζουν και άνθρωποι που κάποτε δεν προσέχαμε ιδιαίτερα να γίνουν πολύτιμοι. Επιτυχίες που κυνηγήσαμε με πείσμα χάνουν λίγη από τη λάμψη τους. Μικρές χαρές, αντίθετα, μεγαλώνουν.

Δεν ξέρω αν αυτό λέγεται σοφία. Μεγάλη κουβέντα και κάπως αυτάρεσκη.Ίσως είναι απλώς η απόσταση.

Όπως όταν απομακρύνεσαι από έναν πίνακα και ξαφνικά βλέπεις αυτό που δεν μπορούσες να δεις κολλημένος επάνω του Όχι επειδή ο πίνακας άλλαξε, αλλά πειδή άλλαξε η θέση σου απέναντί του.

Κάπως έτσι αλλάζει και η οπτική μας για την εποχή που ζούμε. Και εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα.

Γιατί εμείς, οι μεγαλύτεροι, έχουμε ένα προνόμιο σε σχέση με τους νεότερους: Έχουμε δει περισσότερες από μία εκδοχές του κόσμου. Έναν κόσμο χωρίς κινητά και έναν κόσμο που χωράει ολόκληρος σε μια οθόνη. Έναν κόσμο όπου η πληροφορία ήταν δυσεύρετη και έναν όπου πρέπει να προστατευτούμε από την υπερβολή της. Έναν κόσμο όπου το «μεγαλώνω» είχε πολύ συγκεκριμένες κοινωνικές «οδηγίες χρήσεως» και έναν άλλο, σημερινό, όπου πολλές από αυτές ξαναγράφονται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η δική μας ματιά είναι υποχρεωτικά καλύτερη. Ούτε, βέβαια, ότι είναι χειρότερη.

Σημαίνει όμως ότι έχει βάθος πεδίου. Λίγο σαν ευρυγώνιος φακός.

Μπορούμε να συγκρίνουμε. Να αναγνωρίζουμε τι πραγματικά άλλαξε και τι απλώς άλλαξε όνομα. Να βλέπουμε μια καινούργια μόδα και να μη βιαζόμαστε ούτε να την αποθεώσουμε ούτε να την απορρίψουμε. Να κρατάμε από το παρελθόν ό,τι αξίζει, χωρίς να θέλουμε να επιστρέψουμε σε αυτό, και να κοιτάζουμε το καινούργιο χωρίς να το φοβόμαστε μόνο και μόνο επειδή είναι καινούργιο.

Βέβαια, υπάρχει κι ένα μικρό πρόβλημα.

Η οπτική, σε αντίθεση με την όραση, δεν διορθώνεται με καινούργια γυαλιά.

Θέλει να μετακινηθείς λίγο από τη θέση σου. Να δεχτείς ότι αυτό που βλέπεις εσύ δεν είναι ολόκληρη η εικόνα. Ότι ο άλλος, από το δικό του σημείο, μπορεί να βλέπει κάτι που εσύ δεν βλέπεις. Ακόμη δυσκολότερο: ότι μερικές φορές χρειάζεται να ξανακοιτάξεις κάτι που θεωρούσες πως είχες δει πολύ καλά.

Όχι πως βλέπεις λοιπόν τα πάντα καθαρά.. κάθε άλλο.

Αλλά ότι αρχίζεις να καταλαβαίνεις πόσα πράγματα μπορούν να φαίνονται – και να είναι – διαφορετικά, ανάλογα με το πού στέκεσαι.

Το μικρό «τυφλό στίγμα» στο αριστερό μου μάτι υπάρχει ακόμη. Δεν μεγάλωσε ποτέ.

Εγώ όμως μεγάλωσα. Και, ευτυχώς, η οπτική μου δεν έμεινε ίδια.

Διαβάστε Εδώ:

Δρ.Ελευθερία Μπερνιδάκη-Άλντους: Να γινόμαστε ζωντανό παράδειγμα ότι η ζωή ανήκει σε όλους, Εμμανουέλα Νικολαΐδου

Το Τρίγωνο Media – Brands – People: Το Just a Number στο 1st Athens Media & Communications Summit

Οι εκπληκτικές εξελίξεις της σύγχρονης οφθαλμολογίας για τους μεγάλους
Τίποτα δεν είναι όπως είναι. Έφη Καρακίτσου
Όλα είναι (σίγουρα;) θέμα οπτικής. Χριστίνα Τσίγκρη
Ο Χρόνος εκπαιδεύει το Βλέμμα, Κλέα Σουγιουλτζόγλου
Άλλη ματιά άλλος κόσμος, Έλενα Ντάκουλα
«Περί Τυφλότητας» Εμμανουέλα Νικολαΐδου
Τα Χρόνια αλλάζουν τη Ματιά. Η Ματιά αλλάζει τις Εταιρείες. Μάρθα Μυλωνά
Με άλλα Μάτια, Αναστασία Σιδέρη
Η Ερμηνεία, Ευτυχία Αλεξανδροπούλου
Αλλάζει ο Άνθρωπος; Η Ιστορία του Κυριάκου, Ξένια Κούρτογλου
Μεγαλώνοντας μαθαίνουμε να αλλάζουμε Γυαλιά, για να βλέπουμε πιο καθαρά τον Κόσμο, Τέτα Διαμαντοπούλου
Η Ελλάδα στη Μεσόγειο: Πώς η συμμαχία με τις ΗΠΑ γίνεται περιφερειακή ισχύς, Θοδωρής Α. Καλούδης

Κι ακόμη:

Αποκλειστική Έρευνα: Παλιά ΜΜΕ, Social Media & Τεχνητή Νοημοσύνη: το Παιχνίδι της Επιρροής, Γιάννης Κωνσταντινίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας · QED