Σκεφτείτε μια συνηθισμένη συνάντηση σε μια εταιρεία. Γύρω από το τραπέζι, μια ομάδα συζητά μια καινούργια πρόταση. Υπάρχει ενθουσιασμός, λίγη βιασύνη, η επιθυμία να προχωρήσουν τα πράγματα.
Μια νεότερη συνεργάτιδα παρουσιάζει την ιδέα της. Έχει προετοιμαστεί, πιστεύει σε αυτήν, θέλει να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό.
Ένας μεγαλύτερος συνάδελφος την ακούει και λέει: “Το είχαμε προσπαθήσει και παλαιότερα. Δεν λειτούργησε”.
Η συζήτηση θα μπορούσε να τελειώσει εκεί. Εκείνη να σκεφτεί ότι εκείνος αντιστέκεται σε οτιδήποτε καινούργιο. Εκείνος να θεωρήσει ότι εκείνη δεν έχει ακόμη την εμπειρία να καταλάβει τις δυσκολίες.
Αλλά ας φανταστούμε ότι η επόμενη φράση είναι διαφορετική.
“Τι δεν είχε λειτουργήσει τότε;” τον ρωτά.
Και λίγο αργότερα, εκείνος τη ρωτά:
“Τι έχει αλλάξει σήμερα και πιστεύεις ότι μπορούμε να το πετύχουμε;”
Ξαφνικά, η συζήτηση αποκτά ενδιαφέρον. Η προηγούμενη αποτυχία δίνει χρήσιμες πληροφορίες. Η καινούργια πρόταση ανοίγει μια δυνατότητα. Η ομάδα αρχίζει να βλέπει περισσότερα.
Σκέφτομαι συχνά ότι κάπως έτσι αλλάζει και η δική μας οπτική όσο μεγαλώνουμε. Μέσα από μικρές στιγμές που μας καλούν να ξανακοιτάξουμε κάτι που θεωρούσαμε δεδομένο.
Στα πρώτα επαγγελματικά μας χρόνια, θέλουμε να αποδείξουμε ότι μπορούμε. Προετοιμαζόμαστε, δουλεύουμε, διεκδικούμε. Μπαίνουμε σε μια συνάντηση με την αγωνία να έχουμε τη σωστή απάντηση. Συχνά ακούμε ήδη σκεπτόμενοι τι θα πούμε μετά.
Με τον χρόνο, έχοντας δει σχέδια να πετυχαίνουν και άλλα να ανατρέπονται, αρχίζουμε ίσως να στεκόμαστε διαφορετικά.
- Να κάνουμε μια ακόμη ερώτηση.
- Να αντέχουμε λίγο περισσότερο την αβεβαιότητα.
- Να παραδεχόμαστε ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη αρκετά για να αποφασίσουμε.
Στη δική μου διαδρομή στον χώρο του ανθρώπινου δυναμικού, η επαφή με τους ανθρώπους με κάνει διαρκώς να επιστρέφω στη δεύτερη ματιά.
Ο/Η συνεργάτης που χαρακτηρίζεται “δύσκολος/η” μπορεί να έχει χάσει την εμπιστοσύνη του/της. Εκείνος/η που δείχνει αδιάφορος/η μπορεί να μην καταλαβαίνει πια τον σκοπό της δουλειάς του/της. Ένας άνθρωπος που έκανε λάθος μπορεί να χρειάζεται καθοδήγηση και μια ευκαιρία να προσπαθήσει ξανά.
Όσο περισσότερες διαδρομές συναντάμε, τόσο δυσκολότερο γίνεται να χωρέσουμε τους ανθρώπους σε έναν χαρακτηρισμό. Ξέρουμε πια πόσα μπορεί να κρύβονται πίσω από μια αντίδραση. Έχουμε υπάρξει κι εμείς βιαστικοί, αμυντικοί, κουρασμένοι. Έχουμε αλλάξει γνώμη.
Αυτή η ματιά είναι πολύτιμη μέσα στις εταιρείες.
Φανταστείτε τώρα την ίδια ομάδα λίγους μήνες αργότερα. Το έργο έχει ξεκινήσει, αλλά εμφανίζεται ένα σοβαρό πρόβλημα. Οι προθεσμίες πιέζουν. Κάποιος/α αναζητά ευθύνες. Κάποιος/α άλλος/η φοβάται ότι όλα θα καταρρεύσουν.
Ο/H έμπειρος/η συνάδελφος μπορεί να βοηθήσει την ομάδα να βάλει τα πράγματα σε σειρά. Έχει ζήσει δύσκολες φάσεις. Γνωρίζει ότι μια καθυστέρηση χρειάζεται αντιμετώπιση, ότι ένας πελάτης χρειάζεται έγκαιρη και ειλικρινή ενημέρωση, ότι μια ομάδα υπό πίεση χρειάζεται καθαρή κατεύθυνση.
Η παρουσία του/της δίνει κάτι που δύσκολα αποτυπώνεται σε ένα βιογραφικό: Μέτρο, ψυχραιμία, κρίση.
Μεταφέρει και μια γνώση που σπάνια χωράει σε εγχειρίδια: Πώς χτίζεται η εμπιστοσύνη, πώς αποκαθίσταται μια συνεργασία, πότε χρειάζεται να επιμείνεις και πότε να αλλάξεις προσέγγιση.
Αυτά κινδυνεύει να χάσει μια εταιρεία όταν κοιτάζει έναν άνθρωπο και βλέπει πρώτα την ηλικία του/της. Όταν υποθέτει ότι έχει ολοκληρώσει τη διαδρομή του/της, πριν αναρωτηθεί τι μπορεί ακόμη να προσφέρει.
Χρειάζεται, βέβαια, και ο/η ίδιος/α να παραμένει ανοιχτός/ή. Να μαθαίνει. Να δοκιμάζει. Να ακούει τη νεότερη συνεργάτιδα χωρίς να σκέφτεται μέσα του/της το « θα το καταλάβεις όταν αποκτήσεις εμπειρία”.
Γιατί η εμπειρία μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε ένα μοτίβο. Μπορεί όμως και να μας κάνει να βλέπουμε παντού το ίδιο μοτίβο, ενώ οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Τα χρόνια από μόνα τους δεν εγγυώνται μια πιο ανοιχτή ματιά. Χρειάζεται να συνεχίζουμε να την καλλιεργούμε.
Και στην πράξη; Μερικές μικρές κινήσεις που ανοίγουν την οπτική μας
Πριν απορρίψουμε μια ιδέα, ας κάνουμε ακόμη μία ερώτηση.
Αν η πρώτη σκέψη είναι “το έχουμε ξαναδοκιμάσει”, ας αναρωτηθούμε: “Τι έχει αλλάξει από τότε;” Η εμπειρία μας μπορεί να βοηθήσει την ιδέα να εξελιχθεί.
Ας δώσουμε δεύτερη ευκαιρία στην πρώτη μας εντύπωση.
Πριν χαρακτηρίσουμε κάποιον “άπειρο/η” ή “ξεπερασμένο/η”, ας αφιερώσουμε χρόνο να καταλάβουμε πώς σκέφτεται και τι μπορεί να προσφέρει.
Ας μοιραστούμε το σκεπτικό μας.
Τι μας δίδαξε μια δύσκολη απόφαση; Ποιο σημάδι δεν προσέξαμε εγκαίρως; Τι θα κάναμε διαφορετικά σήμερα; Έτσι η προσωπική εμπειρία γίνεται γνώση χρήσιμη και για τους άλλους.
Ας ζητήσουμε να μάθουμε από έναν νεότερο συνάδελφο.
Ένα εργαλείο, μια διαφορετική προσέγγιση, έναν νέο τρόπο επικοινωνίας. Η μάθηση αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν κινείται και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Ας δημιουργήσουμε ευκαιρίες για συνεργασία μεταξύ γενεών.
Ένα πραγματικό έργο, με κοινό στόχο και ουσιαστική ευθύνη, δίνει στους ανθρώπους την ευκαιρία να αναγνωρίσουν στην πράξη την αξία ο ένας του άλλου.
Ας κρατήσουμε ανοιχτή την πόρτα της ανάπτυξης σε κάθε ηλικία.
Όσοι διοικούμε ομάδες, χρειάζεται να προσφέρουμε εκπαίδευση, νέους ρόλους και προκλήσεις και στους μεγαλύτερους συνεργάτες μας. Να τους ρωτάμε τι θέλουν να μάθουν και πού θα ήθελαν να συμβάλουν, χωρίς να αποφασίζουμε εκ των προτέρων για εκείνους.
Επιστρέφω λοιπόν σε εκείνο το τραπέζι της συνάντησης.
- Η νεότερη συνεργάτιδα χρειάζεται χώρο για την ιδέα της.
- Ο μεγαλύτερος συνάδελφος χρειάζεται χώρο για την κρίση και τη γνώση του.
- Η εταιρεία χρειάζεται τη συζήτηση ανάμεσά τους.
Εκεί μπορεί να γεννηθεί μια καλύτερη απόφαση, μια πιο εφαρμόσιμη λύση, μια συνεργασία στην οποία και οι δύο εξελίσσονται.
Μεγαλώνουμε. Κάποιες βεβαιότητές μας υποχωρούν. Κάποια πράγματα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Και, αν παραμένουμε περίεργοι, η ματιά μας συνεχίζει να ανοίγει.
Που και που, αξίζει να ρωτάμε τον εαυτό μας:
“Πότε άλλαξα τελευταία φορά γνώμη για κάτι στη δουλειά μου;”
Ίσως εκεί να βρίσκεται ένα από τα πιο ουσιαστικά πράγματα που μπορούμε να προσφέρουμε όσο μεγαλώνουμε:
Nα βοηθάμε τους άλλους να βλέπουν όσα έχει διδάξει η εμπειρία μας, επιτρέποντάς τους ταυτόχρονα να μας δείχνουν όσα δεν έχουμε ακόμη δει.
Γιατί καμία ηλικία δεν βλέπει ολόκληρη την εικόνα. Μαζί, όμως, μπορούμε να δούμε περισσότερα.
“The only true voyage of discovery … would be not to visit strange lands but to possess other eyes.”
Μarcel Proust
