(Λεζάντα Φωτογραφίας: «Las Meninas» Ντιέγκο Βελάσκεθ (1599-1660) Μουσείο Prado)

Όταν η πόλη γίνεται ένας εσωτερικός χάρτης όπου συναντώνται το «Duende» του Lorca, το σκοτάδι του Goya, το όνειρο του Don Quixote και ο Μινώταυρος του Picasso. 

Η Μαδρίτη είναι μια πόλη με πολλά πρόσωπα και κάθε της πρόσωπο βρίσκει στην Τέχνη  την δική του φωνή. Το φως της καθρεφτίζεται στον Velásquez, οι  σκιές της βαθαίνουν στον Goya, το πάθος της φλέγεται στο Flamenco και ο Lorca αναζητά στο αμετάφραστο «Duende» εκείνη τη μυστηριώδη δύναμη που γεννιέται στα όρια του πάθους και διατρέχει την ισπανική ψυχή. Στον Δον Κιχώτη γίνεται ουτοπία, στον Μινώταυρο του Πικάσο, ένστικτο και λαβύρινθος.

Εδώ η τέχνη δεν λειτουργεί ως καθρέφτης της πόλης, γίνεται ο τρόπος με τον οποίο η πόλη αποκαλύπτει τον εαυτό της. Και ίσως όλες οι όψεις της Μαδρίτης να συναντώνται τελικά στην αρένα. Εκεί που ο άνθρωπος στέκεται απέναντι στον ταύρο (toro) σε μοιραία αναμέτρηση, η ισπανική ψυχή συμπυκνώνεται σε μια στιγμή οριακά συμβολική, σε μια τελετουργία αντιθέσεων όπου ο «ταυρομάχος» (toreador) χορεύει με τον θάνατο. Και κάπου μέσα σ´ αυτή τη σκοτεινή φλόγα εμφανίζεται ο Μινώταυρος του Picasso που δεν είναι πια ο ταύρος στην αρένα, αλλά το μυθικό υβριδικό πλάσμα του Μινωικού  λαβυρίνθου.

Μισός άνθρωπος, μισός θηρίο, ο μυθικός γιος της Πασιφάης, γίνεται η αυτοπροσωπογραφία της ψυχής του Pablo Picasso. Ο Μινώταυρος γίνεται το κυρίαρχο σύμβολο στο έργο του Picasso, συχνά ως alter ego του ίδιου του ζωγράφου. Αυτή η διττότητα -άνθρωπος και θηρίο, δημιουργία και καταστροφή, ζωή και θάνατος, είναι που τον κάνει τόσο ισχυρό σύμβολο της εσωτερικής ανθρώπινης σύγκρουσης.

Στον Picasso ο Μινώταυρος εγκαταλείπει τον λαβύρινθο του Δαίδαλου, για να εισχωρήσει  στον λαβύρινθο της ψυχής του πολυδιάστατου δημιουργού και να ταυτιστεί με τον  εσωτερικό του κόσμο.

Και ίσως γι’ αυτό η Μαδρίτη να μοιάζει με ένα τέτοιο λαβύρινθο, όχι επειδή χάνεσαι στους δρόμους της αλλά επειδή καθώς την περιδιαβαίνεις  σε οδηγεί μέσα από τις αίθουσες των μουσείων της, στις αντιφάσεις και σε όλες τις αποχρώσεις της ισπανικής ψυχής.

«Ταυρομαχία σε χωριό» Φρ. Γκόγια
(1746-1828) Academia de Bellas Artes

Η Μαδρίτη δεν αφηγείται απλώς την τέχνη αλλά την βιώνει. Από τη συγκλονιστική Guernica του Picasso ως το Flamenco και την Ταυρομαχία, η πόλη κινείται αδιάκοπα στο αόρατο σύνορο, ανάμεσα στο κάλλος και την αγωνία, το πάθος και τη δημιουργία. 

Είναι τελικά ένας λαβύρινθος Τέχνης. 

Κάπου μέσα σ´ αυτόν τον λαβύρινθο κατοικεί ο Αστερίων του J.L. Borges περιμένοντας τον λυτρωτή του.

Ίσως  γι’ αυτό η Μαδρίτη δεν περιγράφεται, αλλά βιώνεται. Και όταν φύγεις καταλαβαίνεις πως δεν πήρες απλώς μαζί σου τις ωραίες εικόνες της πόλης, αλλά κάτι από το «Duende» της έχει ήδη περάσει μέσα σου.