Η Ξένια Κούρτογλου μιλά για το νέο της βιβλίο «To Τούνελ» – 49+2 ιστορίες ψυχικής ανθεκτικότητας
Η Ξένια μπαίνει στην αίθουσα συνάντησης της ομάδας του JAN και, μαζί της, ορμάει από την πόρτα ένα φρέσκο, δυναμικό αγέρι, φορτωμένο με αρώματα από γέλια, πασπαλισμένα με δόσεις αυτοσαρκασμού (που ως γνωστόν αποτελεί χαρακτηριστικό υψηλής ευφυίας), με πλεόνασμα ενσυναίσθησης, συναρπαστικές αφηγήσεις για ωραίες εμπειρίες, πρωτότυπες ιδέες και ένα εξαιρετικά μεταδοτικό κέφι. Τη διαβάζω ανελλιπώς στο διαδικτυακό περιοδικό μας και συμβαίνει πολύ συχνά να νιώθω ότι οι απόψεις μας ταυτίζονται σε βασικά θέματα της ζωής. Μόνο που εκείνη μετουσίωσε τις απόψεις της σε μια δεξιότητα που, όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο του «Τούνελ», του νέου της βιβλίου, επιτρέπει σε ανθρώπους και ομάδες να αντέχουν, να προσαρμόζονται και να εξελίσσονται, ακόμη και μέσα στα πιο απαιτητικά «τούνελ» της ζωής και της επιχειρηματικότητας.

Η αλήθεια είναι ότι ήξερα ποια είναι η Ξένια Κούρτογλου πολύ πριν τη γνωρίσω. Για εμάς, στον Τύπο, η εταιρία ερευνών Focus Bari, την οποία ίδρυσε το 1988 – τότε που κυκλοφόρησε, από την ομάδα της Ρούλας Μητροπούλου, στην οποία είχα τη μεγάλη τιμή να ανήκω, και το ελληνικό Marie Claire – ήταν πηγή ανεκτίμητων στοιχείων για τη συμπεριφορά και τις εξελίξεις της ελληνικής κοινωνίας και επιχειρηματικότητας. Σε όλη την καριέρα μου, παρακολουθούσα τη δική της με μεγάλο ενδιαφέρον και αντίστοιχο θαυμασμό. Κατά καιρούς, τύχαινε να συναντηθούμε σε εκδηλώσεις του «χώρου», αλλά δεν έτυχε ποτέ να πιάσουμε κουβέντα. Αυτό, υπήρξε ένα ακόμη δώρο του Just a Number, που με έκανε να βεβαιωθώ ότι δεν είχα πέσει ούτε εκατοστό έξω στις εκτιμήσεις μου για την Ξένια. Ως προς τη συνέντευξή της παρακάτω, ένα θα σας πω: Με ενέπνευσε τόσο πολύ, εκείνη και το «Τούνελ» της, ώστε της υπέβαλα πάνω από 20 (!!!) ερωτήσεις (όπως αντιλαμβάνεστε, δεν γίνονται έτσι αυτές οι δουλειές), στις οποίες απάντησε με ιλιγγιώδη ταχύτητα και ευφυή, όπως πάντα, αμεσότητα.
Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσες την ανάγκη να βγεις από ένα τούνελ;
Δεν υπάρχει «τελευταία φορά»: Τούνελ – μικρά, μεσαία και μεγάλα – περνάμε σχεδόν καθημερινά! Τούνελ, είναι και μια δύσκολη συζήτηση που πρέπει να κάνουμε μ’ ένα συνεργάτη ή μια αναποδιά που τυχαίνει στην καθημερινότητα… Τώρα, μεγάλα τούνελ έχω περάσει αρκετά στη ζωή μου, τόσο προσωπικά – χωρισμούς, απώλειες, προδοσίες από ανθρώπους που πίστευα ότι ήταν δίπλα μου -όσο και επαγγελματικά- αθέμιτες κινήσεις, λασπολογία, υποτίμηση λόγω του φύλου μου. Το καλό με τα τούνελ είναι ότι, όταν βρίσκεσαι μέσα, δεν καταλαβαίνεις την αξία τους. Αργότερα μόνο καταλαβαίνεις πόσο σ’ έχουν κυριολεκτικά «ακονίσει» ως εμπειρίες!

Προσωπικά, υποστηρίζω τη «θεωρία» ότι στις ζωές μας περνάμε κατά περιόδους, από τούνελ γεμάτα φάπες, οι οποίες λήγουν μόνο μόλις διανύσουμε την κατάλληλη απόσταση. Ποιος είναι ο δικός σου ορισμός για το τούνελ;
Σίγουρα όχι όταν έρχεται η «φάπα». Εκεί υπάρχει το αρχικό σοκ. Μετά έρχονται κάποια φυσιολογικά στάδια – η αίσθηση ατυχίας, αδικίας, αναζήτησης ευθυνών, κλπ. Το τούνελ διαρκεί μέχρι να αρχίσεις να αναζητάς τις λύσεις, τα βήματα που θα σε πάνε ξανά στο φως, το πώς θα είσαι, πώς θα λειτουργείς, πώς θα ζεις την «επόμενη μέρα» – που μπορεί να είναι και καλύτερη!
Τι νιώθεις όταν ξεκινάς ένα βιβλίο και τι όταν βάζεις εκείνη την περιβόητη τελεία και παύλα;
Στο ξεκίνημα έχω διάφορες ιδέες, αλλά συνήθως είμαι κατασταλαγμένη ως προς τον σκοπό μου και το μήνυμα που θέλω να περάσω, οπότε έρχεται σχετικά εύκολα και η δομή. Από εκεί και πέρα η συγγραφή γίνεται εύκολη και, όταν μπαίνει η «τελεία και παύλα», τα αισθήματα ανακούφισης, χαράς, ολοκλήρωσης είναι απίστευτα!
Τι ήταν εκείνο που σε ενέπνευσε να ασχοληθείς με τη δεξιότητα της ψυχικής ανθεκτικότητας;
Το σκεφτόμουν από τότε που πρωτοξεκίνησα το μεταπτυχιακό μου στην ψυχοθεραπεία, περίπου δέκα χρόνια πριν. Εμπνευστής και δάσκαλος της προσωποκεντρικής προσέγγισης στην οποία εκπαιδεύτηκα, είναι ο Carl Rogers, ο οποίος περιγράφει τον «πλήρως λειτουργικό άνθρωπο» ως κάποιον που αυτοπροσδιορίζεται και έχει θετική προσμονή για τις εμπειρίες που του φέρνει η ζωή, όποιο πρόσημο κι αν έχουν, καθώς τις αντιμετωπίζει ως ευκαιρίες εξέλιξης. Κι εγώ, όσες φορές έζησα καταστάσεις και συμπεριφορές που αντικειμενικά θεωρούνται άδικες, άτυχες, δύσκολες και δεν «το έβαλα κάτω», συνειδητοποίησα αργότερα πως, ειδικά οι πιο σκληρές από αυτές, ήταν εκείνες που με σμίλεψαν στον άνθρωπο που είμαι σήμερα – πολύ πιο ήρεμη, ψύχραιμη και ικανή να διαχειρίζομαι τη ζωή μου.
Θεωρείς ότι πρόκειται για μια δεξιότητα που έχουμε όλοι μέσα μας ή κάποιοι δυσκολευόμαστε να αναζητήσουμε και να καλλιεργήσουμε;
Χτίζεται με καθημερινή «προπόνηση»: Όταν έρχεται η αναποδιά, πήγαινε ένα βήμα πίσω, δώσε λίγο χρόνο να συνέλθεις από το αρχικό σοκ, κάνε εικόνα τον εαυτό σου και πες, από θέση τρίτου, «Ποιος άνθρωπος θέλω να είμαι; Πώς θα λειτουργούσε στη θέση μου ένας άνθρωπος που σέβεται και τιμά τον εαυτό του;» Και, στη συνέχεια, αναζήτησε τις καλύτερες δυνατές λύσεις, χωρίς να ζητάς να ξαναμπεί το χυμένο γάλα στην καρδάρα.
Βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσα τη διαδρομή σου, από την κατάκτηση της κορυφής της κοινωνικής έρευνας, μέσα από την οποία έχεις καταξιωθεί στον κόσμο των επιχειρήσεων και της αγοράς, μέχρι το «Τούνελ», που προσεγγίζει περισσότερο την έρευνα της ψυχής. Πώς οδηγήθηκες εκεί;
Η έρευνα marketing – το market research – που είναι ο κλάδος μου και που αγαπώ και θα αγαπώ για πάντα, είναι ουσιαστικά η συνεχής μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς, η οποία βασίζεται στη λειτουργία της ανθρώπινης ψυχολογίας. Σε κάθε έρευνα, αυτό που αγαπούσα ήταν να κατανοώ την ανθρώπινη ψυχή πίσω από την συμπεριφορά, να ανακαλύπτω τις τάσεις της κοινωνίας. Άλλωστε, όπως λέει και ο Simon Sinek, «αν δεν ξέρεις από ανθρώπους, δεν ξέρεις από επιχειρήσεις». Αυτό είναι το κοινό σημείο στα δύο «καπέλα» που φαίνεται να φοράω: Αυτό του ερευνητή και αυτό του ειδικού στην ψυχική υγεία και ανθεκτικότητα.
Πέρα από το ταλέντο, του οποίου εσύ διαθέτεις άφθονο, θεωρείς ότι η δημιουργικότητα είναι πιο γνήσια και δυνατή όταν κυλά αβίαστα ή όταν είναι αποτέλεσμα κόπου και αγωνίας;
Για μένα πίσω και πάνω απ’ όλα είναι η πρόθεση: Τι είναι αυτό που θέλεις να προσφέρεις στον αναγνώστη; Όταν είναι αυθεντικό και οδηγείται από καλοσύνη και θετική πρόθεση προσφοράς, πιστεύω ότι η ροή στο γράψιμο έρχεται αβίαστα. Κι αν δεν έρχεται, τότε είναι ίσως καλύτερα να αναβάλεις την έκδοση του βιβλίου, παρά να γράψεις κάτι όταν δεν σου «βγαίνει».
Ποια είναι η αγαπημένη σου γωνιά όταν γράφεις και κάτω από ποιες συνθήκες αποδίδεις καλύτερα;
Είτε στο αγαπημένο μου χωριό μπροστά στη θάλασσα, στη Νεράντζα Κορινθίας, όπου μετακόμισα προσωρινά τα χρόνια του covid, είτε στην Τζιά, όπου είναι η βάση του συντρόφου μου. Πώς να το κάνουμε, η Αθήνα είναι λιγότερο εμπνευστική! Μ’ αρέσει να γράφω νωρίς το πρωί, πριν ξυπνήσει ο κόσμος.
Θα έλεγες ότι για σένα, η έρευνα είναι «σύζυγος» και τα βιβλία που γράφεις, «εραστές» και «ερωμένες»;
Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ έτσι… Καθόλου δεν ισχύει κάτι τέτοιο: Είναι όλα «παιδιά» μου, τρόποι έκφρασης και προσφοράς! Ασχολούμαι με την Εταιρία μου στο κομμάτι του marketing, της επικοινωνίας, της δικτύωσης και της εξωστρέφειας, και χαίρομαι ιδιαίτερα που είναι από τις λίγες ελληνικές εταιρίες που η αγορά γνωρίζει πόσο σημαντική, μεγάλη και δυνατή ομάδα έχει!
Πού πάει το μυαλό σου όταν ταξιδεύει κι ονειρεύεται;
Στο μέλλον και στο τι ακόμα μπορώ να μάθω, να δημιουργήσω, να προσφέρω, να εξελιχθώ…
Ποιος είναι ο δικός ορισμός για τη λέξη «τούνελ»;
Μια αναποδιά, μια δύσκολη φάση, μια απώλεια, μια κατάσταση που σε βάζει να στριμωχτείς, να κάνεις κάτι διαφορετικό που σε βγάζει από τη ζώνη άνεσης… Και, καθώς μπαίνεις στο «άγνωστο» και «σκοτεινό» τούνελ, χρειάζεται να εντείνεις την προσοχή σου, να αναζητήσεις διεξόδους, να κάνεις κάτι περισσότερο και έτσι, να γίνεις κι εσύ κάτι περισσότερο σε σχέση με το πώς ήσουν πριν μπεις στο τούνελ.
Ίδρυσες τη Focus Bari (αρχικά Focus) το 1988 που ήσουν ακόμα πιτσιρίκα και είχες κι ένα κοριτσάκι 2 ετών. Πώς τα κατάφερες αλήθεια και πώς τα βλέπεις σήμερα, από την απόσταση του χρόνου;
Για να πω την αλήθεια, δεν καταλάβαινα τότε τι σημαίνει να δημιουργείς μια εταιρία από το μηδέν. Δεν έδωσα καν σημασία στο ότι είχα τη μειοψηφία της, καθώς μοναδικό μου όραμα τότε ήταν να φέρω στη χώρα μας ό,τι πιο σύγχρονο υπήρχε στην αγορά των ερευνών ΜΜΕ, να ανεβάσω το επίπεδο, να λειτουργήσει η ελληνική αγορά όπως οι προηγμένες χώρες του εξωτερικού, με αξιοπιστία, διαφάνεια, δεοντολογία. Παράλληλα, είχα από την αρχή όραμα, τα αποτελέσματα των ερευνών μας να βοηθούν ουσιαστικά τους πελάτες μας, «φωτίζοντας» τις αποφάσεις τους, ώστε να μειώνουν το επιχειρηματικό ρίσκο και να αναπτύσσονται με υγιή τρόπο. Πιστεύω ότι η επιτυχία της εταιρίας βασίστηκε στο τρίπτυχο «αξιοπιστία-ομάδα-πελατοκεντρικότητα». Και αυτό η αγορά το έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει, κάτι που μοιράζομαι πάντα με όλη την ομάδα μου, γιατί τα μπράβο τούς αξίζουν πέρα για πέρα! Την αγαπώ και την τιμώ την εταιρία μου, παρόλο που χρειάστηκε να φτάσω σε θέση τοπ στελέχους για να την αγοράσω αρκετά ακριβά και να αποκτήσω, 15 χρόνια μετά, την πλειοψηφία της! Όλο αυτό ήταν και ένα από τα «τούνελ» μου.
Όταν σε βλέπω, σε διαβάζω και σε ακούω, νιώθω ότι είσαι απόλυτα συμφιλιωμένη με το πέρασμα του χρόνου. Αληθεύει;
Γιατί να μην είμαι; Τα χρόνια μου δεν είναι «κλεμμένα»! Εγώ τα έζησα, εγώ τα περπάτησα, εγώ τα αξιοποίησα όπως καλύτερα έκρινα κάθε στιγμή! Βεβαίως, πέρασα πολλά χρόνια, πολεμώντας τα «σημάδια του χρόνου» στην εξωτερική μου εμφάνιση. Σιγά-σιγά όμως, κατάλαβα πως η γοητεία δεν βρίσκεται στην έλλειψη ρυτίδων, αλλά στην καλοσύνη της ψυχής, την εσωτερική αποδοχή, τη συμφιλίωση και τη γαλήνη. Και από τότε άρχισαν όλοι να μου λένε «Μα, τι όμορφη που είσαι, Ξένια»
Θα έλεγες ότι όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος γίνεται περισσότερο ανθεκτικός ψυχικά ή αντίθετα λυγίζει υπό το βάρος των γεγονότων της ζωής του και της κούρασης που έχει συσσωρευτεί εξαιτίας τους;
Ανάλογα με τον άνθρωπο. Αν, όμως, μέσα από κάθε «τούνελ» παίρνεις το μάθημα, τότε θα διαπιστώσεις ότι, περνώντας τα χρόνια, τα «τούνελ» γίνονται πιο εύκολα! Αυτό συμβαίνει επειδή έχεις αποδεχθεί πως δεν θα είναι τα πάντα εύκολα – άρα δεν σαστίζεις πολύ στην αναποδιά – και, επίσης, πως μέσα από κάθε δυσκολία θα βγεις με πολύτιμα μαθήματα και διευρυμένο εμπειρικό πεδίο.
Πώς μεταλαμπαδεύεις στην κόρη σου την εμπειρία και τη γνώση σου, σχετικά με το πώς μπορεί να εξελίσσεται, ενισχύοντας την ψυχική ανθεκτικότητα της;
Όσο μπορώ, με το προσωπικό μου παράδειγμα. Γιατί τελικά, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε τα παιδιά μας να αποκτούν τις δικές τους εμπειρίες. Και οι γονείς οφείλουμε να τους δίνουμε «ρίζες και φτερά», γιατί είναι η δική τους ζωή και, από την ενηλικίωση και μετά, δικές τους οι αποφάσεις, οι επιλογές και οι συνέπειές τους!
Στο μυαλό σου υπάρχουν περισσότερα άγραφα βιβλία, περισσότερα θέματα για έρευνες ή μεγαλύτερη ανάγκη για ταξίδια, ξεκούραση και απόσταση από την καθημερινότητά σου;
Περισσότερο είναι η ανάγκη για ξεκούραση, για χαλάρωση, αλλά και για νέες δημιουργίες. Δεν σταματάω να ονειρεύομαι…
Την επιτυχία πώς τη μετράς; Με τις πωλήσεις, τις αντιδράσεις του κόσμου, τα σχόλια των τρίτων; Τι σου είναι πιο σημαντικό;
Όλα μετράνε, κι ας λένε πολλοί το αντίθετο. Όμως, για μένα είναι πάρα πολύ σημαντικό, όταν δημιουργώ κάτι, να αρέσει πρώτα-πρώτα σε μένα, να ευθυγραμμίζεται με τις αξίες, την πρόθεση, τον χαρακτήρα, την προσωπικότητά μου. Γιατί πιστεύω ότι η αυθεντικότητα είναι μεγαλύτερη αξία από τη «μόδα» ή τη γνώμη των άλλων. Όσο για το τελευταίο, θέλω να κάνω μια διάκριση: Είναι άλλο πράγμα η κριτική, άλλο η αξιολόγηση, και άλλο η υγιής ανατροφοδότηση. Αυτή ειδικά είναι πολύ σημαντική για μένα, ειδικά όταν προέρχεται από ανθρώπους που σέβομαι, εμπιστεύομαι και είναι γνώστες του αντικειμένου για το οποίο εκφέρουν άποψη, καθώς μου δείχνει κάτι που δεν είχα σκεφτεί ή δεν είχα δει από μόνη μου!
Υπάρχει κάτι που ετοιμάζεις ολοένα και θα ήθελες να μοιραστείς;
Έχω ήδη ετοιμάσει το προσωπικό μου site, το www.xeniakourtoglou.com ως Strategic Advisor Performance, Leadership & Resilience. Με μια φράση, πρόκειται για τις νέες υπηρεσίες μου, ως «μέντορα» με οξεία επιχειρηματική οπτική, βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης υπόστασης και συσσωρευμένη «μετα-γνώση» που μου δίνουν τα διαχρονικά στοιχεία των ερευνών μας.
Αν σου ζητούσα να αφιερώσεις ένα απόσπασμα από το καινούργιο σου βιβλίο στους αναγνώστες του JAN, ποιο θα ήταν;
Θα αφιέρωνα το τελευταίο κεφάλαιο, στο οποίο παρουσιάζω την προσέγγιση «Επτά Άλφα» για τη διαχείριση μιας μεγάλης απώλειας. Και μόνο γι’ αυτό αξίζει να διαβάσει κάποιος το βιβλίο.
Αργά το βράδυ, σκρολάρεις στο κινητό, διαβάζεις ή σχεδιάζεις τα όνειρά σου;
Αργά το βράδυ κοιμάμαι σαν πουλάκι, καθώς συσσωρεύεται η κούραση της ημέρας, ακόμα κι αν έχω πιει καφέ λίγο πριν ξαπλώσω!!!
Τέλος, τι συμβουλεύεις κάποιον που θα ήθελε να είναι αισιόδοξος και δημιουργικός σαν εσένα; Από πού να εμπνέεται;
Θα συμβούλευα να φτιάξει τρεις λίστες: Μια με τα χαρίσματα και τα ταλέντα του (κι αν δεν βρίσκει, ας ρωτήσει 3-4 ανθρώπους στον περίγυρό του), μια με τις κορυφαίες στιγμές στην ζωή του (αποκλείεται να μην βρει τουλάχιστον δέκα) και μια με τις νίκες και τις επιτυχίες του, μικρές ή μεγάλες. Θα πρότεινα να εμπλουτίζει τακτικά αυτές τις λίστες με ό,τι καινούργιο θυμάται και να παίρνει από αυτές κουράγιο. Και τέλος, να φτιάξει την πιο σημαντική απ’ όλες, τη λίστα ευγνωμοσύνης: Ευγνωμοσύνης για όλα τα καλά που έχει, όπως αυτό καθαυτό το δώρο της ζωής, την υγεία του, τους ανθρώπους που τον αγαπούν, τους φίλους, τη δουλειά του, το σπίτι του, το ότι έχει ρεύμα, ίντερνετ, τηλέφωνο, τρεχούμενο νερό, τρόφιμα στο ψυγείο και όλα αυτά τα ανεκτίμητα «μικρά και δεδομένα»…
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ (κυρίως από τις σελίδες των εκδόσεων Key Books)
Η Ξένια Κούρτογλου είναι επιχειρηματίας στον χώρο της έρευνας αγοράς, με περισσότερα από 35 χρόνια εμπειρίας στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και στη στρατηγική καθοδήγηση επιχειρήσεων. Με οξεία επιχειρηματική ματιά και βαθιά κατανόηση του ανθρώπινου παράγοντα, έχει καθιερωθεί ως σύμβουλος και μέντορας ηγεσίας, υποστηρίζοντας οργανισμούς και ανώτερα στελέχη να λειτουργούν αποτελεσματικά σε περιόδους πίεσης, αβεβαιότητας και διαρκούς αλλαγής.
Σήμερα, μέσα από έρευνες, ομιλίες και προγράμματα ανάπτυξης ηγεσίας, βοηθά ανθρώπους και οργανισμούς να καλλιεργούν αυτοηγεσία και ανθεκτικότητα, ώστε να μετατρέπουν την πίεση σε απόδοση και βιώσιμη αξία. Όραμά της είναι μια κοινωνία πιο συνειδητών, δυνατών και δημιουργικών ανθρώπων – και οργανισμοί που ηγούνται με ευθύνη, ανθρωποκεντρική κουλτούρα και σεβασμό στον άνθρωπο και τον πλανήτη.
Η Ξένια σπούδασε στα Pierce και Deree College Διοίκηση Επιχειρήσεων και Marketing και ξεκίνησε την καριέρα της στην Έρευνα Αγοράς το 1985, ούσα ακόμη φοιτήτρια και μητέρα μιας κόρης 2 ετών. Το 1988 ίδρυσε τη Focus Bari, τη μεγαλύτερη ελληνική εταιρεία ερευνών καταναλωτή, με διεθνή αναγνώριση. Με απέραντη αγάπη για την Έρευνα Αγοράς, τον επιστημονικό κλάδο που προάγει το υγιές επιχειρείν, δίδαξε το συγκεκριμένο μάθημα επί 14 χρόνια ως προσκεκλημένη λέκτωρ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων & Πολιτισμού, ενώ το 2012 ίδρυσε μαζί με άλλες 7 Ελληνίδες επιχειρηματίες το Δίκτυο i for U για την ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Είναι πολύ συχνά προσκεκλημένη ομιλήτρια σε τοπικά και διεθνή συνέδρια, για θέματα επιχειρηματικότητας, επικοινωνίας, τεχνολογίας και προσωπικής ανάπτυξης. Επίσης, έχει πιστοποιηθεί ως Life & Business Coach με το ICPS Triple Certification in Coaching (MDI, AMA, Coach U), ενώ είναι εκλεγμένο μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μεντόρων για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα και μέλος ΔΣ του Ελληνικού Ινστιτούτου Εξυπηρέτησης Πελατών. Το βιβλίο της «Το Τούνελ» – 49+2 ιστορίες ψυχικής ανθεκτικότητας, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books, ενώ μπορείτε να την αναζητήσετε και στο www.xeniakourtoglou.com



