Σαράντα χρόνια μέσα στις εταιρίες είναι πολύς χρόνος. Όχι μόνο γιατί αλλάζουν οι εταιρίες, οι αγορές και οι τεχνολογίες, αλλά γιατί αλλάζει και ο τρόπος που βλέπεις τα πράγματα.
Στην αρχή μιας επαγγελματικής διαδρομής πιστεύεις ότι τα περισσότερα προβλήματα έχουν τεχνικές λύσεις. Ότι αν σχεδιάσεις σωστά μια στρατηγική, αν οργανώσεις καλύτερα τις διαδικασίες, αν βάλεις τη σωστή δομή, τα πράγματα θα λειτουργήσουν (όχι ότι δεν χρειάζονται και αυτά).
Με τα χρόνια όμως αρχίζεις να καταλαβαίνεις ότι οι εταιρίες είναι πιο σύνθετες και πολύ περισσότερο είναι ζωντανοί οργανισμοί.
Πίσω από κάθε οργανόγραμμα υπάρχει ένα δίκτυο σχέσεων, αντιλήψεων και προσδοκιών που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε κανένα μοντέλο. Και πίσω από σχεδόν κάθε οργανωσιακή πρόκληση βρίσκεται τελικά κάτι βαθύτερο που αφορά τους ανθρώπους.
Το πώς συνεργάζονται, πώς επικοινωνούν, πώς εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον.
Αυτή είναι ίσως η πρώτη μεγάλη μετατόπιση που φέρνει ο χρόνος. Από την πεποίθηση ότι όλα λύνονται με εργαλεία και μεθόδους, στην κατανόηση ότι οι σχέσεις μέσα σε μια εταιρία είναι αυτές που τελικά καθορίζουν την πορεία της.
Μια δεύτερη διαπίστωση αφορά την ηγεσία. Για πολλά χρόνια η ηγεσία συνδέθηκε με τη θέση, τον τίτλο, την εξουσία που συνοδεύει ένα ρόλο.
Όμως στην πράξη η ηγεσία φαίνεται αλλού. Φαίνεται στον τρόπο που ένας άνθρωπος στέκεται απέναντι στους άλλους.
- Στο αν ακούει πραγματικά.
- Στο αν δημιουργεί χώρο για διαφορετικές απόψεις.
- Στην ικανότητα να δημιουργεί κατεύθυνση, να δίνει νόημα στις προσπάθειες μιας ομάδας και να διατηρεί τη συνοχή ακόμη και όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες.
- Στο αν αναλαμβάνει ευθύνη όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως θα έπρεπε.
Έχω δει ανθρώπους με μεγάλους τίτλους που δεν κατάφεραν ποτέ να εμπνεύσουν τις ομάδες τους. Και έχω δει ανθρώπους χωρίς ιδιαίτερη θεσμική εξουσία να επηρεάζουν βαθιά το κλίμα και τη λειτουργία μιας ομάδας.
Εκεί καταλαβαίνει κανείς ότι η ηγεσία δεν είναι κυρίως θέμα θέσης. Είναι θέμα στάσης.
Ένα ακόμη μάθημα που φέρνουν τα χρόνια είναι η υπομονή απέναντι στην αλλαγή. Οι εταιρίες συχνά αναζητούν γρήγορες λύσεις και άμεσα αποτελέσματα. Ωστόσο η ουσιαστική εξέλιξη είναι σχεδόν πάντα σταδιακή. Δεν προκύπτει από ένα μεμονωμένο πρόγραμμα ή μια απόφαση, αλλά από μια σειρά μικρών μετακινήσεων που συσσωρεύονται με τον χρόνο.
- Μια ομάδα που αρχίζει να συνεργάζεται καλύτερα.
- Μια διοικητική ομάδα που μαθαίνει να συζητά ανοιχτά δύσκολα θέματα.
- Μια εταιρία που αποκτά μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τις προτεραιότητές της.
Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα θεαματικές. Συχνά όμως είναι οι πιο καθοριστικές.
Με τον καιρό προκύπτει και μια άλλη συνειδητοποίηση. Ότι όσο περισσότερη εμπειρία αποκτά κανείς, τόσο περισσότερο αναζητά την απλότητα.
Στην αρχή της επαγγελματικής πορείας υπάρχει η τάση να θεωρούμε ότι τα προβλήματα απαιτούν σύνθετες λύσεις. Με τα χρόνια γίνεται σαφές ότι οι πιο ανθεκτικές αρχές είναι συνήθως οι πιο απλές.
- Σαφήνεια στους στόχους.
- Εμπιστοσύνη μέσα στις ομάδες καθώς οι άνθρωποι θέλουν να νιώθουν ότι ακούγονται.
- Συνεπής συμπεριφορά από την πλευρά της ηγεσίας.
Αυτά τα στοιχεία επανεμφανίζονται σε κάθε πετυχημένη εταιρία, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον κλάδο της.
Κοιτάζοντας λοιπόν πίσω αυτό που φέρνει τελικά ο χρόνος δεν είναι μόνο εμπειρία αλλά και μια διαφορετική ποιότητα ματιάς.
Σταδιακά γίνεται πιο εύκολο να διακρίνει κανείς τι έχει ουσιαστική σημασία και τι αποτελεί απλώς πρόσκαιρη τάση καθώς:
- Σε βοηθά να ξεχωρίζεις τι έχει πραγματικά σημασία και τι είναι απλώς θόρυβος.
- Σε κάνει να εκτιμάς περισσότερο τις στιγμές συνεργασίας, τις ομάδες που καταφέρνουν να χτίσουν εμπιστοσύνη, τους ανθρώπους που αποφασίζουν να δουλέψουν λίγο διαφορετικά μαζί.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον μάθημα των χρόνων μέσα στις εταιρίες.
Ότι οι εταιρίες δεν αλλάζουν μόνο μέσα από σχέδια και στρατηγικές. Αλλά μέσα από τους ανθρώπους που, λίγο λίγο, αποφασίζουν να δουλέψουν διαφορετικά μαζί.
Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που με κέρδισε το HR. Γιατί είναι το πεδίο όπου οι εταιρίες μαθαίνουν ξανά πώς να λειτουργούν ως ανθρώπινες κοινότητες.
Ο λόγος που με κέρδισε και το Just a Number (που τον Μάρτιο γιορτάζει τρία χρόνια ύπαρξης) είναι γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να μοιραστώ σκέψεις που ωρίμασαν μέσα σε πολλά χρόνια εμπειρίας. Στη διαδρομή αλλάζει η ματιά μας και γίνεται πιο καθαρό τι έχει πραγματική αξία και τι είναι απλώς περιττό.
Και αν θα μπορούσα να αφήσω μια ευχή, θα ήταν αυτή:
Οι εταιρίες να συνεχίσουν να εξελίσσονται και ως ανθρώπινες κοινότητες, να θυμούνται ότι η πραγματική τους δύναμη βρίσκεται στους ανθρώπους τους και το HR να παραμένει ο χώρος όπου αυτή η συνειδητοποίηση βρίσκει φωνή και πράξη.
Όσο για το Just a Number, να συνεχίσει να μας θυμίζει ότι ο χρόνος δεν είναι απλώς αριθμός, αλλά εμπειρία που μοιράζεται.
“People are your most valuable asset. Only people can be made to appreciate in value.” Stephen Covey
