Δεν ξέρω αν φταίνε τα social media. Αλλά κάτι έχει αλλάξει. Θυμάμαι ότι δεν υπήρχε καλοκαίρι χωρίς βιβλίο. Όχι αν θα πάρεις, αλλά ποιο βιβλίο θα διαλέξεις. Ήταν σχεδόν μια μικρή ιεροτελεστία: Nα πας σε ένα βιβλιοπωλείο, να το πιάσεις στα χέρια σου, να διαβάσεις την περίληψη, να το σκεφτείς λίγο, σαν να διάλεγες παρέα για τις διακοπές σου.
Και κάπως έτσι ήταν. Παρέα.

Τώρα παίρνουμε μαζί μας το κινητό. Και αυτό αρκεί. Στην παραλία, γύρω σου, ο καθένας είναι σκυμμένος σε μια οθόνη. Στις συζητήσεις, δύσκολα θα ακούσεις «διάβασα ένα βιβλίο που…». Πιο συχνά θα ακούσεις «είδα ένα βίντεο που…». Και δεν είναι ότι δεν έχουμε χρόνο. Έχουμε. Απλώς τον γεμίζουμε αλλιώς, με κάτι γρήγορο, εύκολο, κάτι που δεν απαιτεί να μείνεις.

Γιατί εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη διαφορά. Στο να μείνεις. Να μείνεις σε μια σελίδα, σε μια σκέψη, σε μια ιστορία. Τα social media σε μαθαίνουν να φεύγεις συνεχώς: Scroll, επόμενο, scroll, επόμενο. Το βιβλίο, αντίθετα, σου ζητά να σταματήσεις. Να συγκεντρωθείς. Να δώσεις χρόνο.

Και κάπου εκεί αρχίζει να χάνεται η συγκέντρωση. Όχι απότομα, αλλά σταδιακά. Στην αρχή λες «δεν μπορώ να διαβάσω τώρα». Μετά «δεν έχω διάθεση». Και στο τέλος απλώς δεν το κάνεις. Ίσως, τελικά, δεν είναι θέμα βιβλίου. Είναι θέμα προσοχής. Γιατί η προσοχή, όπως όλα, εκπαιδεύεται. Και εμείς, μάλλον, την εκπαιδεύουμε να αντέχει όλο και λιγότερο.

Οπότε όχι, τα βιβλία δεν εξαφανίστηκαν. Απλώς σταματήσαμε να καθόμαστε αρκετή ώρα μαζί τους. Και ίσως αυτό είναι που τελικά μας λείπει περισσότερο…