Μια φανταστική ελληνική οικογένεια. Ή μήπως όχι και τόσο;

7:30 το πρωί.
Η γιαγιά, boomer, ανοίγει την τηλεόραση.
«Το είπαν στις ειδήσεις, άρα είναι αλήθεια».
Το λέει με τη σιγουριά ανθρώπου που έχει μεγαλώσει πιστεύοντας ότι, αν κάτι ειπώθηκε στην τηλεόραση, κάποιος κάπου το έχει ήδη ελέγξει.
Η μαμά, Gen X, βλέπει την ίδια είδηση στο Facebook.
Ο μπαμπάς τη διαβάζει στα ψιλά σε ένα οικονομικό site.
Η Millennial κόρη την έχει ήδη βρει στο Instagram.
Ο Gen Z γιος δεν σηκώνει καν το κεφάλι.
«Το είδα χθες στο TikTok. Πάλι αργούν τα κανάλια».

Τέσσερις γενιές. Τέσσερις οθόνες. Τέσσερις διαφορετικοί τρόποι ενημέρωσης.
Ή, τουλάχιστον, τέσσερις διαφορετικοί τρόποι να πιστεύεις ότι εσύ επέλεξες πώς θα ενημερωθείς.

Μέχρι να τελειώσει ο καφές, η ίδια είδηση έχει περάσει από όλους.
Ίσως λίγο αλλαγμένη.
Ίσως λίγο πιο δραματική.
Ίσως λίγο πιο «δική μας».

Αλλά δεν μένει εκεί.
Η γιαγιά θα την πει στη λαϊκή και μετά στο κομμωτήριο.
Η μαμά θα τη στείλει στις φίλες της στο WhatsApp ή στο Viber.
Ο μπαμπάς θα την αναλύσει με συναδέλφους στο γραφείο.
Η κόρη θα τη σχολιάσει σε ένα podcast.
Και ο γιος θα την κάνει meme.

Ο δέκτης μόλις έγινε πομπός.
Και αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που έχει αλλάξει περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε.
Δεν υπάρχουν πια μόνο αυτοί που μιλούν και αυτοί που ακούν.

Μιλάμε όλοι. Και, κυρίως, αναμεταδίδουμε όλοι.

6:00 το απόγευμα. «Τυχαίο; Δεν νομίζω».
Η μαμά επιστρέφει από τη δουλειά και ανοίγει το κινητό της.
Εμφανίζονται μπροστά της τα παπούτσια που «ζαχαρώνει» εδώ και μέρες. Αυτά για τα οποία μιλούσε πριν λίγο με τις συναδέλφους της.

«Τυχαίο;»
«Αλγόριθμος», απαντά η κόρη.
Η γιαγιά δεν ξέρει ακριβώς τι είναι ο αλγόριθμος.
Αλλά δεν της αρέσει και τόσο.
«Παλιά ήταν καλύτερα. Οι διαφημίσεις στην τηλεόραση ήταν ωραίες. Σίγουρες».

Και κάπου εδώ η γιαγιά περιγράφει, χωρίς να το ξέρει, τη μεγαλύτερη αλλαγή στην επικοινωνία της διαφήμισης.
Η διαφήμιση δεν χρειάζεται πια να διακόψει το πρόγραμμα.
Το πρόγραμμα είναι προσαρμοσμένο σε εσένα.
Τα brands έχουν stories, videos, creators, communities.
Δεν σου λένε απλώς «αγόρασέ με».
Σου λένε μια ιστορία.
Σε βάζουν μέσα σε αυτή.
Και μετά περιμένουν να τη μοιραστείς.
Η διαφήμιση πλέον μπορεί να μοιάζει με συμβουλή φίλου.
Αρκεί ο φίλος να έχει πάρει το σωστό brief.

8:00 το βράδυ. Πολιτική, σπορ και AI.
Ένας γνωστός πολιτικός κάνει live για ένα θέμα αιχμής.
Ο δημοσιογράφος σχολιάζει.
Ο θεατής κάνει fact-check και βγάζει τα δικά του συμπεράσματα.

Κάθε γενιά έχει πλέον τον δικό της «έμπιστο».
Η γιαγιά εμπιστεύεται τον δημοσιογράφο της τηλεόρασης.
Ο μπαμπάς το site.
Η μαμά «κάτι που διάβασε στο Facebook».
Η Millennial την «κοινότητά» της.
Ο Gen Z «αυτόν που του το εξήγησε σε 25 δευτερόλεπτα».

Και κάπου εδώ η οικογένεια τσακώνεται.

Ευτυχώς, αρχίζει το μπάσκετ.
Η γιαγιά και ο μπαμπάς το βλέπουν στην τηλεόραση.
Η μαμά παρακολουθεί live stats στο tablet.
Η Millennial σχολιάζει στο group.
Ο Gen Z βλέπει reactions από streamer.
Γίνεται μια φοβερή τάπα.
Το meme έχει ανέβει πριν καν ολοκληρωθεί η φάση.

Και φυσικά όλοι σχολιάζουν.
Γιατί σήμερα δεν βλέπουμε μόνο το γεγονός.
Βλέπουμε και όσα συμβαίνουν γύρω από αυτό.
Και, φυσικά, όλοι έχουν άποψη.

Ακόμη κι εκείνος που δεν είδε τον αγώνα.

10:30 το βράδυ.
Για την κλασική ελληνική οικογένεια, the night is still young.

Η γιαγιά προτείνει μια σειρά στην τηλεόραση.

Ο μπαμπάς συμφωνεί.

Η μαμά έχει πρόταση για ταινία από μια φίλη.

Η Millennial είδε κάτι άλλο στο Instagram.

Ο Gen Z έχει ήδη δει clips και ξέρει το τέλος, ό,τι κι αν διαλέξουν.

«Δεν ξέρω αν θέλω να δω κάτι μαζί σας», λέει.

«Γιατί ξέρω πώς τελειώνει».

Τελικά αποφασίζει για όλους το Netflix.
Ή, για να είμαστε ακριβείς, ο αλγόριθμος.

Τα μέλη απλώς πατάνε play στη δική τους οθόνη

Κάποτε η τηλεόραση αποφάσιζε τι θα δούμε όλοι.

Σήμερα η πλατφόρμα αποφασίζει τι θα δει ο καθένας από εμάς.

Πριν κοιμηθούν, ο Gen Z ζητά από το ΑΙ του τα βασικά νέα της ημέρας. Μην πάει «αδιάβαστος» στο σχολείο.
Η μαμά ζητά από το δικό της ΑΙ μια περίληψη για να γράψει κάτι το πρωί στο Facebook.

Ο μπαμπάς θέλει να συγκρίνει δύο πληροφορίες.

Η κόρη συνεχίζει τη σειρά της από το κρεβάτι.

Και κάπως έτσι τελειώνει μια απολύτως συνηθισμένη μέρα.

Μόνο που, αν την κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά, μέσα σε αυτές τις λίγες ώρες έχει συμβεί κάτι τεράστιο.

Η ίδια πληροφορία πέρασε από την τηλεόραση, τα sites, το Facebook, το Instagram, το TikTok, τους creators, τα brands, τις πλατφόρμες και τους αλγόριθμους.

Άλλαξε μορφή.
Άλλαξε τόνο.
Άλλαξε κοινό.
Και στο τέλος… έγινε ξανά δική μας.

Γιατί κάποτε υπήρχαν λίγοι πομποί και πολλοί δέκτες.
Σήμερα όλοι είναι και τα δύο.
Όλοι μιλούν.
Όλοι ακούν.
Όλοι σχολιάζουν.
Όλοι αναμεταδίδουν.

Και κάπου από πάνω βρίσκεται ο αλγόριθμος.
Νομίζουμε ότι εμείς επιλέγουμε τι θα δούμε, τι θα ακούσουμε και τι θα πιστέψουμε.
Μέχρι να καταλάβουμε ότι κάποιος έχει ήδη επιλέξει τι θα μας δείξει.

Γιατί η μεγάλη μάχη της επικοινωνίας δεν είναι πια για το ποιος θα πάρει το μικρόφωνο.
Είναι για το ποιος θα κερδίσει την προσοχή μας.

Ένα scroll ακόμη.
Ένα video ακόμη.
Ένα click.
Ένα like.
Μια αγορά.
Μια ψήφος.
Ένα σχόλιο.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία.
Νομίζουμε ότι είμαστε το κοινό.

Ότι κοιτάμε την οθόνη.

Ότι επιλέγουμε το περιεχόμενο.

Μόνο που, όλη αυτή την ώρα, η οθόνη μαθαίνει εμάς.

Τι κοιτάμε.
Τι μας κάνει να γελάμε.
Τι μας θυμώνει.
Τι μας συγκινεί.
Τι αγοράζουμε.
Τι μοιραζόμαστε.
Και, κυρίως, τι μας κάνει να σταματήσουμε το scroll.
Γιατί τελικά δεν είμαστε μόνο το κοινό.

Είμαστε και τα δεδομένα του.
Είναι τα clicks μας.
Τα likes μας.
Οι αναζητήσεις μας.
Οι προτιμήσεις μας.
Οι συνήθειές μας.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον -και λίγο τρομακτικό- πράγμα στη νέα εποχή της επικοινωνίας.
Ο τρόπος με τον οποίο μας ταξινομούν, μας μετρούν, μας προβλέπουν και προσπαθούν να μας κερδίσουν.

Κι εμείς;
Απλά ακολουθούμε…