Μια διαδρομή 30 χρόνων στην παιδεία, τον πολιτισμό και την κοινωνική προσφορά.
Το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη αποτελεί εδώ και τρεις δεκαετίες έναν από τους πλέον δραστήριους και ουσιαστικούς φορείς πολιτισμού, παιδείας και κοινωνικής προσφοράς στην Ελλάδα, με παρουσία που εκτείνεται πολύ πέρα από τα τυπικά όρια ενός κοινωφελούς οργανισμού. Με βαθιές ρίζες στη φιλαναγνωσία, τη γνώση και την κοινωνική ευθύνη, έχει διαμορφώσει ένα πολυδιάστατο έργο που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και ανοίγει δρόμους προς το μέλλον.
Στον πυρήνα της δράσης του βρίσκονται τρεις αλληλένδετοι πυλώνες – Πολιτισμός, Παιδεία και Ναυτιλιακά Θέματα – γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται ένα πλέγμα δραστηριοτήτων με έντονο ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Το Ίδρυμα διαχειρίζεται μία από τις σημαντικότερες ιστορικές βιβλιοθήκες της χώρας, με περισσότερα από 600.000 τεκμήρια, σπάνια έντυπα και αρχεία κορυφαίων προσωπικοτήτων, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως ανοιχτός χώρος έρευνας, μελέτης και δημόσιας πρόσβασης στη γνώση. Παράλληλα, η Δανειστική Βιβλιοθήκη του αποτελεί ζωντανό κύτταρο της πόλης, ενισχύοντας έμπρακτα τη φιλαναγνωσία και τη συμμετοχή της κοινότητας.
Ιδιαίτερη θέση στο έργο του Ιδρύματος κατέχουν οι Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες, με καινοτόμες πλατφόρμες και εφαρμογές διεθνούς εμβέλειας που αξιοποιούνται τόσο από το ευρύ κοινό όσο και από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί το Travelogues, ένας ιστότοπος με περισσότερες από 20.000 εικόνες από δημοσιεύσεις περιηγητών (15ος–19ος αιώνας), επιστημονικά τεκμηριωμένες στα ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά, που περιμένουν κάθε επισκέπτη να τις ανακαλύψει. Πρόσφατα εντάχθηκε στο αρχείο και το υλικό ελληνικού ενδιαφέροντος του Ναυάρχου Τόμας Κόχραν, που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025 επί του ΠΝΜ Θ/Κ «Γεώργιος Αβέρωφ», παρουσία των απογόνων των ναυάρχων Κόχραν και Κόδριγκτον. Μέσα από τη συστηματική επένδυση στην ψηφιακή τεκμηρίωση και ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού, το Ίδρυμα επιδιώκει να φέρει το «χθες» στο σήμερα, διατηρώντας ακέραιες τις αξίες του στον 21ο αιώνα.
Στον τομέα της εκπαίδευσης, η προσφορά του είναι συνεχής και ουσιαστική: Δεκάδες χιλιάδες μαθητές και εκπαιδευτικοί από όλη την Ελλάδα συμμετέχουν κάθε χρόνο σε δωρεάν εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δια βίου μάθηση, την επιμόρφωση εκπαιδευτικών και την ψυχική υγεία. Τα προγράμματα του Ιδρύματος προάγουν την ένταξη, την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ενδυνάμωση της σχολικής κοινότητας, με στόχο τη δημιουργία ασφαλών και υποστηρικτικών χώρων μάθησης.
Παράλληλα, το Ίδρυμα αναπτύσσει έντονη κοινωνική και εθνική δράση, με παρεμβάσεις σε περιόδους κρίσης, σημαντικές δωρεές στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής αλληλεγγύης, καθώς και μακρόχρονη και ουσιαστική στήριξη του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού Σώματος. Η σχέση του με τη θάλασσα αποτυπώνεται και στη σταθερή του συμβολή στη διαφύλαξη της ναυτικής και ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω δράσεων κυκλικής οικονομίας.
Σε διεθνές επίπεδο, το Ίδρυμα λειτουργεί ως γέφυρα πολιτισμού και γνώσης, ενισχύοντας ακαδημαϊκές συνεργασίες και έδρες νεοελληνικών σπουδών στην Ευρώπη και την Ασία, προβάλλοντας τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον. Η βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών, σε μια χρονική συγκυρία που συμπίπτει με τη συμπλήρωση 30 χρόνων διαρκούς προσφοράς, επισφραγίζει το αποτύπωμα ενός Ιδρύματος που αντιλαμβάνεται τον πολιτισμό και τη γνώση ως αναφαίρετο δικαίωμα όλων.
Το έργο και η φυσιογνωμία του Ιδρύματος φέρουν ανεξίτηλα το αποτύπωμα της Μαριλένας Λασκαρίδη — μιας γυναίκας που δεν έβλεπε τον πολιτισμό ως “έργο”, αλλά ως τρόπο ζωής. Ήταν γνωστή για την αυθεντική της εγκαρδιότητα και το φως που εξέπεμπε, μια παρουσία που άνοιγε τις καρδιές των ανθρώπων γύρω της και τους έκανε να νιώθουν μέρος ενός κοινού οράματος. Η δημιουργία, για εκείνη, ήταν πάντα συλλογική: Ήξερε να συλλαμβάνει ιδέες, να τις μοιράζεται και να δίνει χώρο στους άλλους να ανθίσουν.
Η παιδεία και η προσφορά υπήρξαν η έγνοια της. Πίστευε ότι η γνώση πρέπει να φτάνει παντού — ακόμη και εκεί όπου οι αποστάσεις και οι δυσκολίες είναι μεγάλες — και έδινε έμφαση στην ισότητα των ευκαιριών για όλα τα παιδιά. Με διακριτικότητα και ευαισθησία, βοηθούσε χωρίς να επιδεικνύεται, δημιουργώντας «μεγάλη αγκαλιά» για όσους είχαν ανάγκη, και αφήνοντας πίσω της μια κληρονομιά που συνεχίζει να εμπνέει. Η παρουσία της μπορεί να λείπει, αλλά το φως που άφησε πίσω της παραμένει καθοδηγητικό: στο έργο του Ιδρύματος, η Μαριλένα δεν είναι μόνο το όνομα μιας προσωπικότητας — είναι η δύναμη που δίνει νόημα σε κάθε δράση, σε κάθε βιβλίο, σε κάθε παιδί που πλησιάζει τη γνώση.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κόρη της, Κατερίνα Λασκαρίδη, Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος, σε συνέντευξή της με αφορμή τον εορτασμό των 30 χρόνων του Ιδρύματος: «Σε αυτό το σύμπαν πολιτισμού και παιδείας που δημιούργησαν οι γονείς μας μη σας φανεί περίεργο, αλλά το επίκεντρο δεν είναι το Ίδρυμα – ο ήλιος δηλαδή – αλλά η μητέρα μας, η Μαριλένα. Και όπως ο ήλιος μας ζεσταίνει ακόμη και όταν δεν τον βλέπουμε, έτσι και η ίδια άφησε τόσο φως πίσω της που πάντα θα την αισθανόμαστε και θα καθοδηγεί το έργο μας».
Με συνέπεια, καινοτομία και σταθερό όραμα, το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη συνεχίζει να λειτουργεί ως ζωντανός οργανισμός προσφοράς, επενδύοντας στον άνθρωπο και στη συλλογική μνήμη, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.
