Υπάρχουν στιγμές στην επαγγελματική ζωή που δεν τις θυμάσαι για όσα ειπώθηκαν επίσημα, αλλά για όσα συνέβησαν γύρω από αυτά.

Μια συζήτηση στο τέλος μιας εκδήλωσης. Ένα τηλεφώνημα για μια δύσκολη απόφαση. Μια σύσταση που άνοιξε μια νέα επαγγελματική πόρτα. Μια συμβουλή που δόθηκε χωρίς αντάλλαγμα. Η χαρά για την επιτυχία ενός ανθρώπου που γνώρισες μέσα από μια κοινότητα και, με τα χρόνια, έγινε φίλος ή συνοδοιπόρος.

Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι το επαγγελματικό “ανήκειν”.

Στη διάρκεια της πορείας μου συμμετείχα σε διαφορετικούς συνδέσμους, επιτροπές και δίκτυα. Eνδεικτικά :

Στον GPMA | ΣΔΑΔΕ συνάντησα ανθρώπους που εργάστηκαν συστηματικά για να ενισχύσουν τον ρόλο του HR στην Ελλάδα.

Στο The Boardroom είδα γυναίκες με σημαντική εμπειρία να προετοιμάζονται, να διεκδικούν χώρο και να ενισχύουν την παρουσία τους στα Διοικητικά Συμβούλια. 

Στο Women in Business Committee του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου συμμετείχα σε πρωτοβουλίες για τη θέση των γυναικών στην ηγεσία και στην επιχειρηματικότητα.

Κάθε μία από αυτές τις κοινότητες είχε διαφορετικό σκοπό. Αυτό που τις συνέδεε, όμως, ήταν ότι έφερναν ανθρώπους γύρω από ένα κοινό θέμα και τους ζητούσαν κάτι περισσότερο από μια απλή εγγραφή ως μέλη.

Τους ζητούσαν να συμμετέχουν.

Η συμμετοχή μπορεί να σημαίνει πολλά και συχνά πολύ πρακτικά πράγματα.

• Να διαθέσεις χρόνο για μια ομάδα εργασίας. 
• Να οργανώσεις μια δράση. 
• Να μοιραστείς την εμπειρία σου με κάποιον που βρίσκεται στην αρχή της πορείας του.
• Να φέρεις στο τραπέζι ένα θέμα που μέχρι τότε δεν είχε συζητηθεί. 
• Να υποστηρίξεις μια πρόταση που θεωρείς χρήσιμη ή να διαφωνήσεις με μία άλλη που δεν σε εκφράζει.

Εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η πραγματική αξία μιας επαγγελματικής κοινότητας. Όχι μόνο στο δίκτυο γνωριμιών που δημιουργεί, αλλά στην ευκαιρία να επηρεάσεις και να επηρεαστείς.

Μέσα σε μια τέτοια κοινότητα βλέπεις πώς σκέφτονται άνθρωποι από άλλους οργανισμούς, άλλους κλάδους και άλλες γενιές. Ακούς πώς αντιμετώπισαν ένα πρόβλημα που ίσως αντιμετωπίζεις και εσύ. Αντιλαμβάνεσαι ότι μια πρακτική που θεωρούσες αυτονόητη δεν λειτουργεί παντού με τον ίδιο τρόπο. Δοκιμάζεις τις απόψεις σου απέναντι στις εμπειρίες των άλλων.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην επαγγελματική ζωή, όπου εύκολα μπορεί κανείς να εγκλωβιστεί στο περιβάλλον της δικής του εταιρείας, στον δικό του ρόλο και στον δικό του τρόπο σκέψης.

Οι επαγγελματικές ενώσεις μπορούν να σπάσουν αυτή την απομόνωση.

Μπορούν επίσης να δώσουν συλλογική διάσταση σε θέματα που διαφορετικά θα έμεναν μεμονωμένες ανησυχίες. Όταν πολλοί επαγγελματίες συζητούν συστηματικά ένα ζήτημα, αυτό μπορεί να μετατραπεί σε έρευνα, πρόταση, δημόσια παρέμβαση, εκπαιδευτική δράση ή νέα πρακτική.

Έτσι εξελίσσονται τα επαγγέλματα.

Όχι μόνο μέσα από όσα συμβαίνουν σε κάθε οργανισμό ξεχωριστά, αλλά και μέσα από χώρους όπου η εμπειρία συγκεντρώνεται, συγκρίνεται και μεταδίδεται.

Υπάρχει όμως και μια προϋπόθεση: Η κοινότητα πρέπει να επιτρέπει στα μέλη της να έχουν φωνή.

Το να ανήκεις κάπου δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όλα. Δεν σημαίνει ότι υπερασπίζεσαι κάθε απόφαση της ομάδας, ούτε ότι αποφεύγεις να εκφράσεις μια διαφορετική άποψη για να μη δυσαρεστήσεις τους άλλους.

Η ανάγκη αποδοχής είναι ισχυρή. Όλοι γνωρίζουμε πόσο πιο εύκολο είναι κάποιες φορές να σωπάσουμε, να ακολουθήσουμε την πλειοψηφία ή να πούμε “δεν πειράζει”, ακόμη και όταν κάτι μας προβληματίζει.

Εκεί αρχίζει ο κίνδυνος.

Μια κοινότητα χάνει τη δυναμική της όταν τα μέλη της περιορίζονται στο να επιβεβαιώνουν το ένα το άλλο. Όταν τα ίδια πρόσωπα μιλούν, οι ίδιες απόψεις κυριαρχούν και η διαφορετική φωνή αντιμετωπίζεται ως ενόχληση.

Η συνοχή τότε μπορεί εύκολα να γίνει συμμόρφωση.

Αντίθετα, μια ώριμη επαγγελματική κοινότητα αντέχει τη διαφωνία. Δεν φοβάται την ανανέωση. Δεν θεωρεί ότι η εμπειρία των παλαιότερων ακυρώνει τις ιδέες των νεότερων ούτε ότι το καινούργιο πρέπει να απορρίπτει ό,τι προηγήθηκε.

Δημιουργεί χώρο και για τα δύο.

Οι παλαιότεροι μπορούν να προσφέρουν εμπειρία, ιστορική γνώση και πρόσβαση. Οι νεότεροι μπορούν να φέρουν νέες ερωτήσεις, διαφορετικές δεξιότητες και μια λιγότερο συμβατική ματιά. Η πραγματική πρόοδος έρχεται όταν αυτές οι πλευρές δεν ανταγωνίζονται, αλλά συνομιλούν.

Με τα χρόνια, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο συμμετέχουμε.

Στην αρχή μπορεί να μπαίνουμε σε μια κοινότητα για να μάθουμε, να γνωρίσουμε ανθρώπους και να βρούμε κατεύθυνση. 

Αργότερα, η σχέση αντιστρέφεται. Έχουμε πλέον τη δυνατότητα να δώσουμε εμείς μια συμβουλή, να συστήσουμε έναν νέο άνθρωπο, να υποστηρίξουμε μια πρωτοβουλία ή να μεταφέρουμε εμπειρία που δεν βρίσκεται σε κανένα εγχειρίδιο.

Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό στοιχείο του ανήκειν: Η μετάβαση από το “τι μπορώ να πάρω;” στο “τι μπορώ να προσφέρω;”.

Δεν πρόκειται για αυτοθυσία ούτε για αδιάκοπη διαθεσιμότητα. Πρόκειται για την επίγνωση ότι μια κοινότητα διατηρείται ζωντανή μόνο όταν τα μέλη της επενδύουν σε αυτήν χρόνο, σκέψη και ενδιαφέρον.

Και όταν φτάνει η στιγμή να αποχωρήσουν από έναν ρόλο, να παραδώσουν χώρο στους επόμενους.

Οι οργανώσεις που αντέχουν στον χρόνο είναι εκείνες που δεν εξαρτώνται από συγκεκριμένα πρόσωπα. Ανανεώνουν την ηγεσία τους, μεταφέρουν τη γνώση, διατηρούν όσα παραμένουν χρήσιμα και αλλάζουν όσα δεν υπηρετούν πλέον τον σκοπό τους.

Ίσως γι’ αυτό επιλέγουμε να ανήκουμε σε επαγγελματικές κοινότητες.

Για να μη διανύουμε μόνοι μας όλη τη διαδρομή. Για να συναντάμε ανθρώπους που καταλαβαίνουν τις δυσκολίες μας, αλλά και ανθρώπους που μας αναγκάζουν να δούμε τα πράγματα διαφορετικά. Για να βρίσκουμε στήριξη, αλλά και να προσφέρουμε στήριξη. Για να συμμετέχουμε σε κάτι που δεν τελειώνει όταν ολοκληρωθεί ο δικός μας ρόλος.

Το ζητούμενο είναι να ανήκουμε χωρίς να χάνουμε την προσωπική μας κρίση.

Να είμαστε μέρος μιας κοινότητας, όχι απλώς ακόλουθοί της.

Να μη μετράμε τη συμμετοχή μας μόνο από τις εκδηλώσεις στις οποίες παρευρεθήκαμε ή τους τίτλους που αναλάβαμε, αλλά από τις σχέσεις που δημιουργήσαμε, τις ιδέες που βοηθήσαμε να προχωρήσουν και τις ευκαιρίες που ανοίξαμε για άλλους.

Γιατί μια ουσιαστική επαγγελματική κοινότητα δεν μας ζητά απλώς να ανήκουμε.

Μας ζητά να είμαστε παρόντες/παρούσες.

“True belonging doesn’t require that we change who we are. It requires that we be who we are.” Dr. Brené Brown