*Εξώφυλλο του Λευκώματος «Ο Κήπος των Ηρώων» (φωτό Μαρία Στεφωση)

Βυρωνική Εταιρεία Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου
Ερευνητικό Κέντρο και Μουσείο για τον Λόρδο Βύρωνα
και τον Φιλελληνισμό.

Συλλεκτικό Λεύκωμα με γενική επιμέλεια της Προέδρου της Βυρωνικής Εταιρείας Ροδάνθης Φλώρου.
Φωτογράφηση και Καλλιτεχνικός σχεδιασμός της Μαρίας Στέφωση.
Επιμέλεια κειμένων του Παντελή Μπουκάλα.
Αποκλειστική Χορηγία της Τράπεζας της Ελλάδος.

«Ενός λεπτού σιγή» μέσα στον ιερό Κήπο της Εθνικής μνήμης όπου κάθε κυπαρίσσι μοιάζει να φυλάσσει μια ιστορία ηρωισμού και θυσίας. Ένας τόπος αιώνιας ανάπαυσης όπου ανθίζει η συλλογική μνήμη εκείνων των γενναίων ανθρώπων, Ελλήνων και Φιλελλήνων, που αψήφησαν τον θάνατο για να υπερασπισθούν την Ελευθερία, αντί της υποταγής στον εχθρό πολιορκητή.
Οι ηρωικοί «Εξοδίτες» του Μεσολογγίου προβάλουν ως μορφές υπερβατικές που με δύναμη ψυχής και σπάνια γενναιότητα διέβησαν το μοιραίο κατώφλι από τη θνητότητα στην αθανασία, μετατρέποντας την Έξοδο σε σύμβολο ελευθερίας και αυτοθυσίας.
«Οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι» αποφάσισαν να πορευθούν προς την ηρωική Έξοδο, αψηφώντας την τραγική βεβαιότητα του θανάτου. Στη σκιά της νύχτας αγκαλιασμένοι, άφησαν πίσω τους τα τείχη της ιερής Πόλης με την ελπίδα και τη βαθιά πίστη ότι θα διαφύγουν τον κλοιό της πολιορκίας και θα γλιτώσουν από τους αδυσώπητους Τουρκοαιγύπτιους κατακτητές εκείνη την «αποφράδα νύχτα» της 10ης προς 11ης Απριλίου του 1826. Την ύστατη ώρα όμως, η προδοσία ανέτρεψε τα πάντα και η ηρωική Έξοδος μετετράπη σε ανελέητη σφαγή.

Το παλίμψηστο αυτό ανθολόγιο εικόνων και κειμένων, με τις υποβλητικές φωτογραφίες της Μαρίας Στέφωση και τα εμπνευσμένα κείμενα των διακεκριμένων εκπροσώπων των γραμμάτων και της επιστήμης, αποτελεί «συλλείτουργο» λόγου, μνήμης και ιστορίας. Με ιδιαίτερο σεβασμό παραθέτουμε τα ονόματα των διαπρεπών κειμενογράφων, που συνέβαλαν με γνώση και ευαισθησία στην ανάδειξη του «Κήπου των Ηρώων» σε μνημείο Οικουμενικού ιστορικού συμβολισμού ως «κιβωτό μνήμης» και αυτοθυσίας.
Έγραψαν για την έκδοση: Sir Roderick Beaton, Ιάκωβος Δ.Μιχαηλίδης, Ροδάνθη Φλώρου, Παντελής Μπουκάλας, Ολγα Γιαννακογεώργου και Παναγιώτα Σαραγκανίδα.

Οι φωτογραφίες των τύμβων, των αγαλμάτων και των διάσπαρτων ταπεινών σταυρών των «πεσόντων υπέρ πατρίδας» αποτυπώνουν τη σιωπηλή μαρτυρία της θυσίας και της συλλογικής μνήμης μέσα στην ιερή
νεκρόπολη των Αθανάτων «Εξοδιτών».
Τρία χρόνια μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου ο Εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός συνθέτει το ποιητικό έργο των Ελεύθερων Πολιορκημένων για να απαθανατίσει και να υμνήσει την ουσία των τραγικών γεγονότων, μετουσιώνοντας τους εμβληματικούς στίχους σε διαχρονικό σύμβολο ηρωισμού.

Και ιδού μες στην καπνίλα μια μεγάλη γυναίκα
με φόρεμα μαύρο σαν του λαγού το αίμα όπου
η σπίθα έγγιζε κι εσβενότουνε
και με φωνή που μου εφαίνονταν πως νικάει
την ταραχή του πολέμου άρχισε:

«Το χάραμα επήρα
Του Ήλιου το δρόμο,
Κρεμώντας τη λύρα
Τη δίκαιη στον ώμο
Κι απ’ όπου χαράζει
Ως όπου βυθά, τα μάτια μου δεν είδαν
τόπον ενδοξότερον από τούτο το ΑΛΩΝΑΚΙ.»
(Σχεδίασμα Ά)

Ανδριάντας του Lord Byron στον Κήπο των Ηρώων (φωτό Μαρία Στέφωση)  

Η παρουσίαση του συλλεκτικού τόμου την οποία διοργάνωσε η Βυρωνική Εταιρεία Ιεράς πόλεως Μεσολογγίου «Ο Κήπος των Ηρώων» έγινε στις 29 Μαΐου 2026 στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο.

Παρέστησαν στην εκδήλωση οι Πρυτανικές αρχές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και οι επίσημες αρχές της Ιεράς Πόλης.
Συντονιστής της εκδήλωσης ο συγγραφέας, δημοσιογράφος Νίκος Βατόπουλος.

Ομιλητές:
Κυριάκος Αναστασιάδης, Πρύτανης Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου.
Ιάκωβος Μιχαηλίδης, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Αντιπρύτανης ΑΠΘ.
Νικόλαος Μαγγιώρος, καθηγητής Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου, αντιπρύτανης ΑΠΘ.
Ροδάνθη Φλώρου, Πρόεδρος Βυρωνικής Εταιρείας.
Μαρία Στέφωση η φωτογράφος και υπεύθυνη σχεδιασμού του συλλεκτικού λευκώματος.

Μεταδόθηκαν χαιρετισμοί:
Sir Rodrick Beaton
Γιάννη Στουρνάρα, Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος
Παντελής Μπουκάλας