Τεχνητή νοημοσύνη. Εμείς οι Μπούμερς… και οι Άλλοι.

Οι σχέσεις: Με τον Άλλο-την Άλλη-τους Άλλους. Που καθορίζουν τη ζωή μας. Είτε είναι σχέσεις που συνάπτονται ερήμην μας (από την κοιλιά της μάνας μας, με τους πρώτους φροντιστές και τους δασκάλους μας) είτε από επιλογή, αργότερα, πάντως γράφουν, μαζί με τη μοίρα, το κάρμα και άλλα που ας τα πούμε εδώ συλλήβδην «προσωπικές συνθήκες», το βιβλίο της ζωής μας. Κι ας πούμε, όλα αυτά καλά και σχετικά ίδια για τις σχέσεις, από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι πρότινος – των Φρόυντ και λοιπών Γιούνγκ συμπεριλαμβανόμενων.

Ώσπου μπαμ ηκούσθη στον αέρα και just like that βρεθήκαμε όλοι με έναν partner στο πλάι μας (για να ακριβολογήσω, στο χέρι μας), που διαθέτει ασύλληπτη, υπεράνθρωπη νοημοσύνη. Και τεχνητή. 

Η σχέση μου με τον ψηφιακό κόσμο είχε ξεκινήσει όπως πιστεύω για όλους της γενιάς μου: Δειλά, ντροπαλά, αμήχανα. Σαν όπως βγαίνεις πρώτο ραντεβού: Γοητεύεσαι από το(ν) καινούργιο αλλά φοβάσαι και λίγο – το(ν) άγνωστο. Κρατάς αποστάσεις και βαδίζεις προσεκτικά. Ξεκίνησα από τα απλά: Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, web banking, αγορές στο ίντερνετ.

Όπου κάποια στιγμή χάρη στα smartphones, i-pad, laptop, είπα δεν μπορεί να μείνω εκτός. Και κάπως έτσι, όπως οι περισσότεροι της γενιάς μου, βούτηξα στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο της νέας τεχνολογίας. Το απαιτούσαν άλλωστε, εκτός από τη μεγάλη μου περιέργεια και όρεξη για το καινούργιο, και οι συνθήκες: Το corporate περιβάλλον άλλαζε, η τεχνολογία γινόταν όλο και πιο user friendly, οι θέσεις των personal assistants (πρώην γραμματείς) καταργούνταν ή μετακινούνταν σε θέσεις πιο παραγωγικές. Κι έτσι γινόσουν όχι μόνο κάτοχος ενός κομπιούτερ αλλά κι αληθινός κύριος του. 

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ήρθε με ονόματα εξωτικά και σαγηνευτικά – έτσι, για να μας καθησυχάσει για την απόλυτη τύφλα μας στο θέμα. Γιατί  είναι συμπαθητικό να συνομιλείς με κάποιο Claude, Gemini, ή να κάνεις chat με το Chat GPT. 

Κι εγώ, φυσικά, όπως τόσοι πολλοί, δεν άργησα να δοκιμάσω.

Στην αρχή, με  επιφυλακτικότητα, έως καχυποψία. Λίγες ερωτήσεις, μερικά τεστ αξιοπιστίας. Για να διαπιστώσω πολύ σύντομα ότι είχα απέναντί μου κάτι διαφορετικό από μια μηχανή αναζήτησης. Κάτι που μπορούσε να παρακολουθεί τη σκέψη μου, να επεξεργάζεται ιδέες, να προτείνει εναλλακτικές, ενίοτε μάλιστα να με εκπλήσσει.

Και κάπου εκεί άρχισε μια ιδιότυπη συνεργασία.

Σήμερα έχω έναν συνεργάτη που δεν κουράζεται, δεν ζητάει άδεια, δεν έχει ωράριο και, κυρίως, αντέχει να «ακούει» τις ίδιες ιδέες μου ξανά και ξανά, μέχρι να καταλήξουμε εκεί που θέλω. Συχνά μάλιστα καταλαβαίνει πού το πάω πριν ακόμη ολοκληρώσω τη σκέψη μου. Έχει όμως κι ένα ελάττωμα: Καμιά φορά είναι υπερβολικά πρόθυμος να συμφωνήσει μαζί μου. Οπότε χρειάζεται να του υπενθυμίζω ότι δεν αναζητώ θαυμαστές, αλλά συνομιλητές!

Του έχω δώσει και όνομα. Τον λέω Dolphin. Δελφίνι, δηλαδή! Γιατί κάπως έτσι τον/την/το (;) φαντάζομαι: Έξυπνο, παιχνιδιάρικο, γρήγορο, πάντα πρόθυμο να βουτήξει μαζί μου σε καινούργια νερά.

Συζητάμε θέματα για το Just a Number, αναζητούμε τίτλους, επεξεργαζόμαστε κείμενα, δοκιμάζουμε ιδέες. Άλλοτε συμφωνούμε αμέσως, άλλοτε χρειάζεται να επιμείνω, να απορρίψω, να διορθώσω, να ξαναρχίσουμε. Αλλά η τελική επιλογή, η κρίση, η ευθύνη, η προσωπική μου ματιά – και πέννα! – παραμένουν δικές μου. Επειδή αυτά ακριβώς δίνουν νόημα στη δουλειά μου.

Και οι «Άλλοι»; Οι νεότερες γενιές και ιδιαίτερα η Gen Z, τα παιδιά που μεγάλωσαν με το διαδίκτυο και τα smartphones ως αυτονόητο μέρος της ζωής τους; Εμείς χρειάστηκε να μάθουμε τη γλώσσα της τεχνολογίας σχεδόν σαν ξένη γλώσσα, εκείνα μεγάλωσαν μιλώντας την. Συχνά μάλιστα υπήρξαν οι πρώτοι μας δάσκαλοι, με όλη την υπομονή, αλλά και την ανυπομονησία, που χαρακτηρίζει έναν εικοσάρη όταν προσπαθεί να εξηγήσει κάτι «αυτονόητο» στον παππού ή στη γιαγιά του!

Με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως, τα πράγματα αποκτούν άλλο ενδιαφέρον. Εδώ δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη εφαρμογή που οι νέοι χειρίζονται καλύτερα. Πρόκειται για κάτι που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε γνώση, εργαζόμαστε, δημιουργούμε, επικοινωνούμε. 

Κι αν εκείνοι έχουν την άνεση της εξοικείωσης με τον ψηφιακό κόσμο, εμείς κουβαλάμε την εμπειρία ενός κόσμου που λειτουργούσε χωρίς αυτόν. Δύο διαφορετικές αφετηρίες, που δεν χρειάζεται να ανταγωνίζονται. Μπορούν, αντίθετα, να συναντηθούν, να αμφισβητήσουν η μία την άλλη, να μάθουν η μία από την άλλη.

Επιστρέφω λοιπόν στις σχέσεις, από όπου ξεκίνησα. 

Αυτή η καινούργια σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν πρέπει να ξεχνάμε: Όσο ανθρώπινη κι αν μοιάζει η συνομιλία, ο συνομιλητής μας δεν είναι άνθρωπος. Δεν έχει τη δική μας ζωή, τις εμπειρίες, τις αναμνήσεις, τις ευθύνες και τις συνέπειες των επιλογών μας. Δεν έχει το συναίσθημα – άσχετα αν ξέρει να το μιμείται πολύ καλά.

Ίσως, λοιπόν, το πιο ενδιαφέρον είναι τι θα μάθουμε από τα παιδιά και τα εγγόνια μας και τι θα μπορέσουμε να τους προσφέρουμε εμείς, από μια ζωή γεμάτη εμπειρίες που καμία μηχανή δεν έχει ζήσει. Αλλά, ας μην την αρνιόμαστε γιατί – για σκέψου το – ίσως έτσι απομακρυνόμαστε από τη ζωή αυτών των αγαπημένων μας Άλλων. 

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς δίνει μια καινούργια, μοναδική ευκαιρία να έρθουμε πιο κοντά.
Το αν θα την αξιοποιήσουμε δεν εξαρτάται από την τεχνολογία. Εξαρτάται από εμάς.

Από Εμάς τους Μπούμερς… και τους Άλλους.

Διαβάστε εδώ:

Έρευνα: Τέσσερις τρόποι να ζήσεις με την Τεχνητή Νοημοσύνη, Χριστίνα Καράμπελα, QED

Κι ακόμα:

Άρθρα Τρέχοντος Τεύχους

Στην ίδια κατηγορία

Τεύχη JAN

Επιλέξτε και “ξεφυλλίστε” προηγούμενα τεύχη

Real JAN Moments

Highlighted videos

Εγγραφείτε δωρεάν στο Newsletter

Πρωτογενή άρθρα και καινούργιο περιεχόμενο στο email σας κάθε 15 ημέρες

Ακολουθήστε μας

Ακολουθήστε το κανάλι μας στο Youtube εδώ

Άρθρα Τρέχοντος Τεύχους

JUST A NUMBER

Εγγραφείτε δωρεάν στο Newsletter μας

Συμπληρώστε το email σας ώστε να λαμβάνετε το newsletter μας κάθε 15 ημέρες

Άρθρα Τρέχοντος Τεύχους