Καλή μας Χρονιά με υγεία και διαύγεια!

Διαβάζοντας κατά τη διάρκεια των εορτών το βραβευμένο βιβλίο “The 100 Year Life”, γραμμένο από δύο καθηγητές του London Business School, μια κοινωνική ψυχολόγο, τη Λίντα Γκράτον και έναν οικονομολόγο, τον Άντριου Σκοτ, αυτό που με εντυπωσίασε δεν ήταν τόσο οι αναφορές για τη μακροβιότητα όσο η αλλαγή οπτικής.

Το βιβλίο δεν αντιμετωπίζει το μέλλον ως κάτι που “έρχεται” και πρέπει να το φοβηθούμε ή να το ρυθμίσουμε εκ των υστέρων. Το θεωρεί ήδη παρόν. Και αντί να αναζητά λύσεις σε συστήματα ή θεσμούς, θέτει ένα πολύ πιο απαιτητικό ερώτημα:

Πώς αλλάζει ο τρόπος που οργανώνουμε τη ζωή και την εργασία μας, όταν ο χρόνος παύει να είναι περιορισμένος;

Για όσους κινούμαστε σε ηγετικούς ρόλους, αυτό το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι άμεσα πρακτικό.

Το τέλος της γραμμικής διαδρομής

Για δεκαετίες, ακόμη και στα πιο απαιτητικά επαγγελματικά περιβάλλοντα, λειτουργούσαμε μέσα σε ένα άτυπο αλλά ισχυρό μοντέλο. Εκπαίδευση νωρίς. Έντονη επαγγελματική άνοδος. Κορύφωση. Σταδιακή αποφόρτιση. Η επιτυχία μετριόταν με ταχύτητα, αντοχή και διάρκεια πίεσης.

Όταν όμως η ζωή επιμηκύνεται σημαντικά, αυτό το μοντέλο δεν είναι απλώς ξεπερασμένο. Είναι μη βιώσιμο. Οι δεξιότητες απαξιώνονται γρηγορότερα. Οι οργανισμοί αλλάζουν ταχύτερα από τους ανθρώπους. Οι καριέρες, ακόμη και οι επιτυχημένες, σπάνια ακολουθούν πλέον ευθείες γραμμές.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι πώς θα δουλέψουμε περισσότερα χρόνια. Είναι πώς θα παραμείνουμε σχετικοί, λειτουργικοί και ψυχικά παρόντες σε βάθος δεκαετιών.

Η μακροβιότητα ως προσωπική στρατηγική

Αυτό που κράτησα περισσότερο από το βιβλίο είναι ότι η μακροβιότητα δεν είναι μόνο δημογραφικό ή κοινωνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα προσωπικής στρατηγικής. Και για τα στελέχη, είναι και ζήτημα ηγεσίας.

Ηγεσία δεν είναι πια μόνο η ικανότητα να αποδίδεις υπό ένταση. Είναι η ικανότητα να σχεδιάζεις κύκλους. Να γνωρίζεις πότε επενδύεις, πότε επιταχύνεις, πότε ανασυντάσσεσαι. Να διαχειρίζεσαι τον εαυτό σου όχι ως αναλώσιμο πόρο, αλλά ως μακροπρόθεσμο κεφάλαιο.

Το βιβλίο μιλά για διαφορετικά είδη “κεφαλαίου” που χρειάζεται να ισορροπούν σε μια μακρά ζωή. Διαβάζοντάς το, αυτό είδα μια απλή αλλά απαιτητική αλήθεια: Δεν αρκεί να χτίζεις μόνο επαγγελματική αξία. Χρειάζεται να χτίζεις αντοχή.

Τέσσερις επενδύσεις που αξίζουν στον χρόνο

Υπάρχουν τέσσερις παράλληλες επενδύσεις που ξεχώρισα ως καθοριστικές για όποιον βρίσκεται σε ηγετικό ρόλο.

Πρώτον, παραγωγική αξία. Γνώση, κρίση, φήμη, αξιοπιστία. Όχι ως τίτλοι, αλλά ως ικανότητα να παραμένεις χρήσιμος σε διαφορετικά πλαίσια και συνθήκες.

Δεύτερον, ζωτικότητα. Ενέργεια, υγεία, ψυχική διαύγεια. Όσο μεγαλώνει ο ορίζοντας, τόσο πιο καθοριστικό γίνεται αυτό το κεφάλαιο. Χωρίς αυτό, ακόμη και οι καλύτερες στρατηγικές καταρρέουν.

Τρίτον, οικονομική ευελιξία. Όχι απαραίτητα πλούτος, αλλά δυνατότητα επιλογής. Η ικανότητα να αντέχεις μεταβάσεις χωρίς πανικό και να μη μένεις εγκλωβισμένος σε ρόλους από φόβο.

Τέταρτον, προσαρμοστικότητα. Δίκτυα, αυτογνωσία, διάθεση για επανεκκίνηση. Η δεξιότητα να μη συνδέεις την αξία σου αποκλειστικά με έναν ρόλο ή μια ταυτότητα.

Καμία από αυτές τις επενδύσεις δεν γίνεται εφάπαξ. Όλες απαιτούν συντήρηση.

Εργασία και ζωή σε κύκλους

Ένα από τα πιο χρήσιμα στοιχεία του βιβλίου είναι η ιδέα ότι η ζωή δεν οργανώνεται πια σε τρεις φάσεις, αλλά σε πολλούς κύκλους. Κύκλους έντασης, μάθησης, εφαρμογής και ανασύνταξης.

Για τα στελέχη, αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο. Η συνεχής υπερένταση δεν είναι απόδειξη αφοσίωσης. Είναι στρατηγικό λάθος. Σε μια μακρά επαγγελματική διαδρομή, η ικανότητα να διαχειρίζεσαι ρυθμούς αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Η ερώτηση παύει να είναι “πόσο αντέχω” και γίνεται “πώς σχεδιάζω ώστε να αντέχω”.

Το βιβλίο “The 100 Year Life”, οδηγεί σε μια πιο ώριμη έννοια επιτυχίας. Όχι ως διαρκή άνοδο, αλλά ως βιώσιμη εξέλιξη. Όχι ως συσσώρευση ρόλων, αλλά ως ικανότητα επιλογής. Όχι ως θυσία όλων στο παρόν, αλλά ως ισορροπία στον χρόνο.

Για μένα, αυτό ήταν το πιο αισιόδοξο στοιχείο της ανάγνωσης. Η μακροβιότητα δεν μας καταδικάζει σε μια εξαντλητική παράταση της ίδιας ζωής. Μας προσφέρει τον χώρο να τη σχεδιάσουμε αλλιώς.

Με περισσότερη επίγνωση. Περισσότερη ευθύνη. Και, αν το επιλέξουμε με περισσότερη ποιότητα.

Μεγαλώνουμε αλλιώς. Ευτυχώς. Το ερώτημα δεν είναι αν αυτό θα συμβεί. Είναι αν θα το σχεδιάσουμε συνειδητά ή αν θα μας παρασύρει.

Αν η ζωή και η εργασία εκτείνονται σε περισσότερες δεκαετίες από όσες είχαμε συνηθίσει, τότε ο τρόπος που ορίζουμε την επιτυχία χρειάζεται αναθεώρηση. Όχι προς τα κάτω, αλλά προς τα μέσα και προς τον χρόνο.

Ίσως αξίζει να σταθούμε για λίγο σε τρεις απλές, αλλά απαιτητικές ερωτήσεις:

• Ποιο στοιχείο της επαγγελματικής μου ταυτότητας χρειάζεται σήμερα ενίσχυση, γνώση, κρίση, φήμη ή προσαρμοστικότητα;
• Τι κάνω συστηματικά που αυξάνει την απόδοσή μου βραχυπρόθεσμα αλλά διαβρώνει την αντοχή μου μακροπρόθεσμα;
• Ποιον επόμενο κύκλο ζωής και εργασίας προετοιμάζω, συνειδητά ή ασυνείδητα, με τις επιλογές που κάνω τώρα;

Η μακροβιότητα δεν μας ζητά να κάνουμε περισσότερα. Μας ζητά να σχεδιάζουμε καλύτερα. Να μετακινηθούμε από τη λογική της διαρκούς έντασης στη λογική της βιώσιμης εξέλιξης.
Σε έναν κόσμο όπου ο χρόνος δεν τελειώνει τόσο γρήγορα, η μεγαλύτερη δεξιότητα ηγεσίας ίσως δεν είναι η αντοχή. Είναι η πρόνοια.

“Ask what your 20-year-old self would think of you today, we invite you to think about what your 70, 80 or 100-year-old self would think of you now.” Lynda Gratton, The 100-Year Life: Living and Working in an Age of Longevity