Υπάρχουν μέρες που το σώμα δείχνει πιο καθαρά από εμάς τι κουβαλάμε. Κάποιες φορές αυτό γίνεται αισθητό τη στιγμή που χαμηλώνουν τα φώτα και η μέρα τελειώνει. Άλλες φορές, όταν αφαιρούμε κάτι, ένα ακόμη ραντεβού, λίγη οθόνη, μια ένταση που δεν χρειάζεται, μια σκέψη που επαναλαμβάνεται. Το θέμα είναι ότι το στρες δεν μένει μόνο στο μυαλό. Πολύ συχνά εμφανίζεται στο στόμα, στη γνάθο και στους μύες του προσώπου.

Η γνάθος είναι ένα από τα πρώτα σημεία του σώματος που αντιδρούν στην καθημερινή πίεση. Το σφίξιμο των δοντιών, συνειδητό ή ασυνείδητο, είναι μια συνηθισμένη αντίδραση στο στρες. Το ίδιο και το τρίξιμο των δοντιών τη νύχτα, αυτό που στην οδοντιατρική ονομάζεται βρουξισμός. Δεν πρόκειται πάντα για κάτι θεαματικό. Πολλοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν ότι σφίγγουν, μέχρι να εμφανιστεί πόνος ή κόπωση.

Όταν οι μύες της γνάθου δουλεύουν διαρκώς σε ένταση, κουράζονται. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους τάσης, πόνο στους κροτάφους, βάρος στο πρόσωπο, ενόχληση στον αυχένα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ένταση επηρεάζει και την κροταφογναθική διάρθρωση, την άρθρωση δηλαδή που συνδέει τη γνάθο με το κρανίο. Εκεί μπορεί να εμφανιστεί το λεγόμενο ‘κλίκινγκ’, δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος ή αίσθημα ότι η γνάθος δεν κινείται άνετα.

Υπάρχουν και πιο ύπουλες εκδηλώσεις. Φθορές στα δόντια, μικρορωγμές, ευαισθησίες στο κρύο, πόνος που μοιάζει με οδοντικό αλλά στην πραγματικότητα είναι μυϊκός. Σε αρκετούς ανθρώπους, η ένταση στη γνάθο συνδέεται με διαταραγμένο ύπνο. Το σώμα δεν ξεκουράζεται ουσιαστικά, γιατί οι μύες δεν χαλαρώνουν.

Εδώ μπαίνει η δύναμη της παύσης. Όταν μειώνεται το στρες, ο μυϊκός τόνος πέφτει. Η γνάθος χαλαρώνει πιο εύκολα, το σφίξιμο μειώνεται, οι εξάρσεις πονοκεφάλου γίνονται λιγότερες. Δεν είναι μαγικό. Είναι βιολογία. Το νευρικό σύστημα, όταν δεν βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση, επιτρέπει στους μυς να επανέλθουν σε φυσιολογική ισορροπία. Και αυτό συχνά φαίνεται πρώτα στην ανακούφιση του προσώπου.

Η παύση δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Μπορεί να είναι μερικά λεπτά σιωπής μέσα στη μέρα. Μερικές αναπνοές πριν από ένα τηλεφώνημα. Μια συνειδητή υπενθύμιση ότι τα δόντια δεν πρέπει να ακουμπούν συνεχώς μεταξύ τους όταν είμαστε σε ηρεμία. Μια μικρή αλλαγή στη στάση του σώματος, γιατί ο αυχένας και η γνάθος συνδέονται στενά. Μερικές φορές, ακόμη και η μείωση της καφεΐνης αργά μέσα στη μέρα βοηθά, επειδή μειώνει τη διέγερση και βελτιώνει τον ύπνο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα λύνονται μόνο με ηρεμία. Αν ο πόνος στη γνάθο είναι συχνός, αν οι πονοκέφαλοι επιμένουν, αν υπάρχουν φθορές στα δόντια ή αν υπάρχει αίσθηση κλειδώματος, χρειάζεται οδοντιατρική αξιολόγηση. Ο στόχος είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει λειτουργικό θέμα στη γνάθο, αν το σφίξιμο έχει ήδη αφήσει σημάδια, και τι λύσεις μπορούν να βοηθήσουν. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένας νάρθηκας βρουξισμού και σωστή καθοδήγηση μειώνουν σημαντικά την επιβάρυνση, ειδικά όταν συνδυάζονται με αλλαγές στην καθημερινή ένταση.

Όταν αφαιρούμε το περιττό, συχνά δεν μένει κενό. Μένει χώρος. Και μέσα σε αυτόν τον χώρο, το σώμα έχει την ευκαιρία να χαλαρώσει, να επανέλθει, να λειτουργήσει πιο ήρεμα.