*«Η Έξοδος του Μεσολογγίου» Θεόδωρος Βρυζάκης (1814-1878) – Εθνική Πινακοθήκη Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου.
Ο πίνακας εκτίθεται αυτή την περίοδο (Μάρτιος – Απρίλιος 2026) στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο στο Μεσολόγγι, στο πλαίσιο των εορτασμών για τη Διακοσιοστή Επέτειο από την Έξοδο.
Ένας ιστορικός πίνακας που έγινε «Εικόνα».
Στις εκδηλώσεις για την Έξοδο του Μεσολογγίου ο εμβληματικός πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη περιφέρεται σε θρησκευτική πομπή όπως μια ιερή «Εικόνα» ως σύμβολο λατρευτικής μνήμης. Η σύνθεση μοιάζει με θρησκευτική αγιοποίηση των μαρτύρων που θυσιάστηκαν ηρωικά στον βωμό της ελευθερίας, μετατρέποντας εικονογραφικά το ιστορικό γεγονός της Εξόδου σε μύθο με θρησκευτικό δέος. Οι μορφές των αγωνιστών και των αθώων θυμάτων γίνονται σύμβολα και φορείς αιώνιας μνήμης σε μια αλληγορική αναπαράσταση της τραγικής θυσίας. Με τον Ιησού Χριστό στην κορυφή της «Εικόνας» οι μελλοθάνατοι με το βλέμμα προς τον ουρανό, δεν είναι απλώς ήρωες, είναι σχεδόν μάρτυρες που μεταβαίνουν προς τη θεϊκή τους Ανάσταση για να εξαϋλωθούν μέσα στο άκτιστο φως της αιωνιότητας. Στην κορυφή του έργου δεσπόζει η φωτεινή οπτασία του Χριστού που νίκησε τον θάνατο. «Θανάτω, θάνατον πατήσας» όπως ψέλνεται στο αναστάσιμο τροπάριο του Πάσχα.
Στην «Έξοδο του Μεσολογγίου» η Ανάσταση μετατρέπεται σε λειτουργία εθνικής μνήμης. Ο Θεόδωρος Βρυζάκης επεξεργάζεται τον πίνακα με τους κανόνες της βυζαντινής αγιογραφίας για να προσδώσει στο ιστορικό αφήγημα την αγιοσύνη της μαρτυρικής θυσίας.
Κυριακή των Βαΐων μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου 1826 ορίστηκε η ηρωική έξοδος των «ελεύθερων πολιορκημένων» που επέλεξαν να διαφύγουν παρά να παραδοθούν.
Όπως ακριβώς ο Ιούδας πρόδωσε τον Χριστό, έτσι ακριβώς συμβολικά, προδόθηκαν σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες και βρέθηκαν αιφνιδιασμένοι στα χέρια των αιμοσταγών κατακτητών. Σφαγιάσθηκαν ανελέητα αγωνιστές, γυναίκες, παιδιά, Έλληνες και Φιλέλληνες όπως πιστά τους αποτυπώνει ο Βρυζάκης στο παλίμψηστο έργο του.
Η θυσία τους έγινε σύμβολο ηρωισμού και συγκλόνισε την Ευρώπη.
Σήμερα, διακόσια χρόνια μετά, η ΑΝΑΣΤΑΣΗ της εθνικής μνήμης εκφράζεται μοναδικά με μια συγκλονιστική παρέλαση τιμής και πένθους από όλη την Ελλάδα, που με κατάνυξη προσκυνά μπροστά στην «Ιερή Πόλη» του Μεσολογγίου. Το άνθος της σύγχρονης Ελλάδας, νέα παιδιά ντυμένα με τις υπέροχες παραδοσιακές ενδυμασίες, βαδίζει ρυθμικά σε μια τελετουργική πομπή, αναβιώνοντας την ηρωική θυσία των πεσόντων της Επανάστασης του 1821 στην οποία οφείλουμε την Εθνική μας Ανεξαρτησία.
