Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι συνομήλική μου, με μικρή διαφορά υπέρ της. Κρίνω απαραίτητη αυτή τη διευκρίνιση για να μη φανεί λίγο παρανοϊκό ότι υπήρξε ίνδαλμά μου από τότε που ξεκίνησα να διαβάζω δημοσιευμένα κείμενά της. Αν με ρωτούσες τότε τι ήθελα να γίνω όταν μεγαλώσω, πάλι θα απαντούσα, να γίνω Σώτη Τριανταφύλλου. Είπαμε, τη συνομήλικη, λίγο μικρότερη Σώτη (!) Αυτό δεν είχε να κάνει μόνο με τη γραφή της -αυτό το συμπύκνωμα ανατρεπτικής ουσίας που πολλές φορές θέλει διπλή ανάγνωση για να εμπεδωθεί από τον αναγνώστη, αλλά πάντα κυλάει απαλά σαν βελούδινο παγάκι σε καλοκαιρινή λεμονάδα. Είχε να κάνει κυρίως με την προσωπικότητά της, ως εκπροσώπου μιας υπέρ-σπάνιας αειθαλούς ροκ γενιάς -κάπως σαν 13ο ζώδιο- με την οποία ο χρόνος δεν τολμάει καν να αναμετρηθεί.

Σιγουρεύτηκα γι’ αυτό όταν, πριν από μερικές μέρες, είχα την τύχη να τη γνωρίσω από κοντά, ένα παγερό απόγευμα, στο πατάρι του βιβλιοπωλείου Πατάκη. Μετείχε στο πάνελ παρουσίασης του βιβλίου της Μαρίας Μαυρικάκη, μιας άλλης υπέροχης JAN-ner. Μαζί της, οι ηθοποιοί Νατάσα Ασίκη και Αντώνης Αντωνίου και ο θεατράνθρωπος Αλέξης Ατσαλάς. Αληθινοί άνθρωποι, σε μία γεμάτη αλήθεια εκδήλωση που εξελίχτηκε σε υπέροχη κουβεντούλα με το κοινό. Όταν πήρε η Σώτη Τριανταφύλλου το λόγο, ξεκίνησε λέγοντας ότι εκείνη η Δευτέρα ήταν μια πολύ σημαντική μέρα στη ζωή της. Παραξενεύτηκα λίγο, καθώς αυτές οι φράσεις ολοκληρώνονται συνήθως με κλισέ του τύπου ‘πόσο σημαντική είναι η χαρά να βρίσκεσαι με αγαπημένους ανθρώπους’ και λοιπά, αλλά είχα έντονη και την αίσθηση ότι από κάπου θα μας την έφερνε – όπερ και εγένετο αμέσως. Διότι, με την επόμενη ανάσα, εξήγησε ότι ήταν πολύ σημαντική, δεδομένου ότι το ίδιο πρωί είχε επιτέλους παραλάβει την εκπτωτική κάρτα διαδρομών του μετρό που απευθύνεται στους άνω των 65 ετών. Σ’ εκείνο το σημείο περίπου, η πανταχού παρούσα νεράιδα του Just a Number Νίκη (Ψαραύτη-Μπουτάρη) πλησίασε το ίνδαλμα μου και έτσι μέσα στην επόμενη μέρα -κυριολεκτικά- είχαμε στα χέρια μας τη συνέντευξη που θα απολαύσετε παρακάτω.

Μετά το πολύ πρόσφατο μυθιστόρημα «Τυφλό Γουρούνι στη Δεύτερη Οδό – Χρονικό σε πόλεις με ποτάμι», έχουμε κάτι καινούργιο να περιμένουμε από σένα μέσα στο 2026;

Κυκλοφόρησε πριν από δύο μήνες ένα δοκίμιο με τίτλο «Φασισμός: η ιστορία μιας ιδεολογίας» και, μάλλον λίγο πριν από το καλοκαίρι, θα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τα αγαπημένα μου ποιήματα, σαν πρόταση για έρευνα, για ανάγνωση και για επιστροφή στην ποίηση. Στο μεταξύ, έχω ξεκινήσει ένα μυθιστόρημα που βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Τσούκου-τσούκου.

Για τα βιβλία σου διαλέγεις συνήθως ανατρεπτικούς, αναπάντεχους τίτλους. Είναι πρόκληση αυτό κυρίως για τους αναγνώστες σου ή για σένα την ίδια;

Σοβαρά; Πρώτη φορά το ακούω! Δεν ξέρω αν θα επέλεγα τους ίδιους τίτλους σήμερα. Μερικοί ακούγονται πολύ μπανάλ: «Γράμμα από την Αλάσκα», «Αφρικανικό ημερολόγιο»…Σώτη, παιδί μου, λίγη περισσότερη φαντασία δεν θα έβλαπτε. Και μην τεμπελιάζεις.

Όλες αυτές οι εκατομμύρια υπέροχες λέξεις που είναι αποτυπωμένες στα βιβλία, τα διηγήματα και τα δοκίμια σου περιμένουν στριμωγμένες και ανυπόμονες να ξεχυθούν στο χαρτί σου ή πρέπει να κάνεις κόπο για να ψάξεις και να τις βρεις;

Συμβαίνουν και τα δύο εκ περιτροπής. Ευχαριστώ πάντως για τα καλά σου λόγια. Υπάρχουν καλές και κακές μέρες συγγραφής.

Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι ο αυτοσαρκασμός αποτελεί δείκτη υψηλής ευφυίας. Είναι άραγε προνόμιο της ηλικιακής ωρίμανσης να αυτοσαρκαζόμαστε; Είναι δηλαδή άσκηση ελευθερίας, όσο μεγαλώνουμε, να μην παίρνουμε τον εαυτό μας τόσο στα σοβαρά;

Ήμουν αστείο παιδί και στη συνέχεια σοβαρεύτηκα στη δεκαετία του 1980, όταν δεν ένιωθα καθόλου καλά. Αργότερα, ξανασυνάντησα τον παλιό μου εαυτό που δεν τον παίρνω στα σοβαρά. Όμως, την εργασία που κάνω την κάνω με σοβαρότητα· ήμουν και παραμένω εξαιρετικά φιλόπονη· πρόκειται για προτεσταντικό εργασιακό ήθος το οποίο νομίζω ότι ξεκίνησε ήδη από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου. Ανατράφηκα με την αξία της εργασίας: είναι μια από τις αξίες που δεν απέρριψα αργότερα —άλλες πετάχτηκαν στον κάδο. Πάντως ο σαρκασμός και ο αυτοσαρκασμός εξαρτάται από το περιβάλλον: μπορώ να είμαι φοβερά βλοσυρή και αυστηρή σε εχθρικό περιβάλλον και να αντεπιτίθεμαι ανελέητα. Θέλω να πω ότι η συμπεριφορά και η ψυχική διάθεση κυμαίνονται σε συνάρτηση με τα ερεθίσματα.

Πόσο ελκυστικός είναι για σένα ένας άνθρωπος που σε κάνει να γελάς;

Οι άνθρωποι που δεν έχουν χιούμορ είναι είτε βαρετοί, είτε επικίνδυνοι, είτε και τα δύο μαζί. Οι τρομοκράτες, οι ΚΚέδες, οι ισλαμιστές, οι φανατικοί θρησκευόμενοι δεν έχουν χιούμορ, η ζωή τους μοιάζει με ιερή αποστολή. Πολύ απωθητικό και καθόλου σέξι. Έχω γνωρίσει ΚΚέδες που δεν γελάνε με ανέκδοτα, δεν τα συλλαμβάνουν καθόλου. Έχουν διαφορετική καλωδίωση του εγκεφάλου.

Υπάρχουν στιγμές που σε τρομάζει η προοπτική του γήρατος;

Φυσικά, αλλά δεν είναι κάτι που σκέφτομαι. Υπάρχει ολόκληρη κοινότητα συνομηλίκων γύρω μου, γερνάμε όλοι μαζί, έχει πλάκα. Γενικά, στις παρέες κλαίμε από τα γέλια. Κι αυτό παρότι η ζωή μας δεν ήταν, ούτε είναι, εύκολη. Κανείς στο φιλικό περιβάλλον δεν είναι πλούσιος και προνομιούχος. Ό,τι έχουμε επιτύχει και αποκτήσει οφείλεται στην εργασία.

Πόσο σημαντική είναι η τεχνολογία στη δουλειά και στη ζωή σου;

Πολύ σημαντική και έχω μεγάλη τεχνολογική περιέργεια.

Ανήκεις στους ανθρώπους που ανυπομονούν για την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης ή που φοβούνται ότι αυτή θα οδηγήσει στην αδυναμία διάκρισης της αλήθειας από το ψέμα;

Δεν χρειαζόμασταν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να μπερδεύουμε την αλήθεια και το ψέμα. Τα ψεύδη, οι δεισιδαιμονίες, οι φήμες, τα κουτσομπολιά, οι συκοφαντίες, οι φαντασιώσεις, όλα τούτα είναι παλιά όσο ο κόσμος. Περιμένω τις εξελίξεις και μου φαίνονται υπερβολικά αργές.

Πότε άρχισες να προβληματίζεσαι για το πέρασμα του χρόνου;

Δεν ξέρω αν προβληματίζομαι. Στην πραγματικότητα, δεν σκέφτομαι το πέρασμα του χρόνου, σκέφτομαι την κάθε μέρα χωριστά. Προσπαθώ να είναι επιτυχημένη η κάθε μέρα: να μαθαίνω κάτι, να φτιάχνω κάτι, να φέρομαι σωστά, να κοιμάμαι τον ύπνο των δικαίων.

Θα ήθελες να γυρίσεις για λίγο στην πολύ νεανική εμφάνισή σου, κρατώντας όμως το σημερινό μυαλό σου; Τι θα έκανες τότε;

Νομίζω ότι θα ήμουν υπερβολικά μόνη.

Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις το οδυνηρό τσίμπημα του ηλικιακού ρατσισμού και, αν ναι, σε ποιες περιπτώσεις;

Μπορώ να γράψω βιβλίο με επεισόδια επί του θέματος. Πολύ αστεία. Αλλά ουδένα προ του τέλους κακάριζε και, à propos, Gen Z, φάτε τη σκόνη μου.
Δεν ανήκω σε καμιά γενιά, είμαι ελεύθερο ηλεκτρόνιο.

Σου επιτρέπεις τα μεγάλα, μακρόπνοα όνειρα ή είσαι του πάμε και βλέπουμε;

Δεν έχω καθόλου όνειρα. Δεν είχα ποτέ όνειρα. Θέλω να έχω καλή σωματική, διανοητική και ψυχική υγεία και να ζω την κάθε μέρα όπως είπα.

Θα έβλεπες κάποτε μια Επανάσταση της Τρίτης Ηλικίας;

H επανάσταση έχει γίνει. Οι γονείς μας στα 60 είχαν παραιτηθεί στα γηρατειά. Αν και όλες οι μορφές συμπεριφοράς εξαρτώνται από την κοινωνική τάξη, το μορφωτικό επίπεδο και την ψυχοσύνθεση του καθενός, οπωσδήποτε οι 60άρηδες του παρελθόντος δεν χόρευαν σε εκκωφαντικά πάρτι· εμείς χορεύουμε. (Μπουμεριά, το παραδέχομαι). Πονάνε λίγο τα κόκαλα μετά.

Ούσα και ιστορικός, έχεις ειδικευτεί στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Αυτό που ζούμε τώρα τι είναι; Παράνοια του Τραμπ ή των καιρών; Μήπως έρθει η ώρα που «Ψυχρό Πόλεμο θα λέμε και θα κλαίμε»;

Ήδη νοσταλγώ τον Ψυχρό Πόλεμο και την ισορροπία του τρόμου που, το λέει η λέξη, σήμαινε κάποια ισορροπία. Πιστεύω ότι ο Ντόναλντ είναι ένα ατύχημα και όχι ένα φαινόμενο που γέννησε η εποχή: άρα, σε δυόμισι χρόνια ίσως η κατάσταση αλλάξει. Δεν μπορούμε να κάνουμε προβλέψεις. Όσοι κάνουν προβλέψεις υπερτιμούν τις δυνατότητές τους και δείχνουν ακατανοησία για το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Ο κόσμος λειτουργεί, σε μεγάλο βαθμό, τυχαία. Αλλά δεν αντέχουμε να παραδεχτούμε ότι δεν ελέγχουμε τα πάντα.

Τι statement θα έκανες για το «δόγμα» ότι age is Just a Number?

Ούτε αυτό το υπεραισιόδοξο δόγμα πρέπει να το παίρνουμε στα σοβαρά. Κάθε ηλικία έχει διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές δυνατότητες. Δεν οδηγώ όπως οδηγούσα διότι αν οδηγήσω όπως οδηγούσα θα θρηνήσουμε θύματα. Ούτε φοράω 12ποντες γόβες διότι θα γκρεμοτσακιστώ και θα με μαζεύετε με το κουταλάκι. Τίποτα δεν το κάνω όπως παλιά, όλα έχουν αλλάξει. Όποιος παριστάνει τον νεανία γίνεται γελοίος ή/και πηγαίνει στα θυμαράκια με συνοπτικές διαδικασίες. Εγώ λέω, αν δεν σας πειράζει, να μείνω λίγο ακόμα εδώ πέρα —καλά είναι.

Βιογραφικό
Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι συγγραφέας, αρθρογράφος, δοκιμιογράφος και μεταφράστρια από τέσσερις γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά & γερμανικά). Ως ιστορικός έχει ειδικευτεί στον Ψυχρό Πόλεμο, ενώ πολλά από τα βιβλία της στρέφονται γύρω από τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ. Γεννημένη στην Αθήνα και μεγαλωμένη στην περιοχή της Φωκίωνος Νέγρη, αποφοίτησε το 1980 από το φαρμακευτικό τμήμα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου. Είναι επίσης απόφοιτος του Γαλλικού Τμήματος της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ. Συνέχισε τις σπουδές της σε διδακτορικό επίπεδο (Αμερικανική Ιστορία και Πολιτισμός στο Παρίσι και Ιστορία των Αμερικανικών Πόλεων στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Έχει κάνει μεταδιδακτορική έρευνα στη Φιλοσοφία των Μαθηματικών και στη Ρωσική Ιστορία.

Πέρα από τη πλούσια συγγραφική και μεταφραστική της δραστηριότητα (μυθοπλασία, δοκίμια, παιδική και εφηβική λογοτεχνία), εργάζεται ως επιμελήτρια εκδόσεων, ως αρθρογράφος σε εφημερίδες (Athens Voice, Τα Νέα) και δημοσιογράφος.

Το 2018 της απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το έργο της Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο, εκδόσεις Πατάκη. Έχει βραβευτεί επίσης με το Ιταλικό βραβείο Alziator για το βιβλίο της Κινέζικα κουτιά, καθώς και με το Βραβείο Καλλιγάς για τη δημοσιογραφική της δραστηριότητα.